W publikacji, z uwagi na szerokie spektrum zainteresowań prelegentów, emigracja jest traktowana jako problem wieloaspektowy, przenikający i oddziaływujący na wszystkich poziomach rzeczywistości społecznej: od konkretnych jednostek i jej lokalnych mikrostruktur społecznych po amorficzne, sieciowe społeczeństwo globalne. Wydaje się też zasadne stwierdzenie, iż współcześnie ważne jest, aby w badaniach nad migracjami uwzględnić także sytuacje psychospołeczne emigrantów, ich bliskich, trudności z adaptacją w nowym środowisku społecznym, problemy związane z tożsamością emigrantów, czy też skutki, jakie ta sytuacja niesie dla rodziny. Kolejnym aspektem jest regionalny wymiar emigracji, czego dobitnym przykładem jest Górny Śląsk, gdzie przez lata następowała asymilacja ludności rdzennej i napływowej, i który jednocześnie stanowi wzorcową ilustrację problemu wychodźstwa. Autorzy podjęli również wątek emigracji w warunkach postępującej globalizacji, gdzie skutkiem "wędrówek ludności" i rozszerzającego się syndromu nomadyzmu jest uniformizacja stylów życia, zanik odrębności kulturowych, kurczenie się czasu i przestrzeni, a nawet kryzys państwa narodowego. Publikacja ma charakter interdyscyplinarny i pokazuje, że emigrację należy traktować jako zjawisko wielowymiarowe, w szczególności uwzględniając kontekst ekonomiczny, polityczny, socjalny, kulturowy oraz psychologiczny. Większość współczesnych systemów politycznych sprzyja mobilności, stąd też procesów migracyjnych w demokratycznym świecie nie da się powstrzymać. Należy zatem te procesy monitorować i badać, szczególnie w kontekście minimalizowania negatywnych skutków, a wspierania pozytywnych stron procesów migracyjnych. Wiesława Walkowska
