W 90. rocznicę założenia Dzielnicy I Związku Polaków w Niemczech:

„Upływająca w 2013 r. dziewięćdziesiąta rocznica założenia Dzielnicy I Związku Polaków w Niemczech (ZPwN) stanowiła okazję nie tylko do rocznicowych uroczystości, ale także do refleksji nad rolą tej organizacji w dziejach Śląska. Warto przy tym pamiętać, że Dzielnica I była jednym z segmentów związku, wcale pod względem bazy członkowskiej nie najliczniejszym, a związek ten działał na obszarze całych Niemiec. Republika weimarska gwarantowała bowiem mniejszościom narodowym w art. 113 swojej konstytucji prawa językowe w szkolnictwie, administracji i w sądownictwie. Równocześnie żywe były wówczas także tendencje do bagatelizowania zagadnienia mniejszościowego. Według oficjalnej wykładni ponad 99% populacji zamieszkującej tę republikę stanowić mieli Niemcy. Zarazem jednak ówczesne władze Niemiec nie miały problemu z przyznaniem praw mniejszościowych Polakom zamieszkującym cały obszar państwa, także w rejonach gdzie stanowili oni żywioł napływowy, jak choćby w Westfalii, w Berlinie czy na Łużycach. [...] Niniejsza publikacja jest wynikiem współpracy pomiędzy Państwowym Instytutem Naukowym - Instytutem Śląskim w Opolu i Instytutem Serbołużyc- kim w Budziszynie. Wieloletnie kontakty i kooperacja tych dwóch placówek jest żywym przykładem kontynuacji kontaktów naszych nacji i regionów, które zostały zapoczątkowane w okresie walki o wspólne prawa w międzywojennych Niemczech". [P. Pałys, Wstęp, fragm.]