Chopin i baronowa Nathanielowa de Rothschild

„Historia związków Chopina z rodziną Rothschildów w Paryżu pozostaje w biografii mistrza rozdziałem do zbadania. Okazję do tego daje nam podwójne odkrycie. Chodzi ni mniej, ni więcej, tylko o pierwsze wydanie (ok. roku 1870) Nokturnu c-moll i Walca a-moll bez numeru opusu, podpięte pod nazwisko Rothschild, oraz o nieznaną wersję Mazurka op. posth. 67 nr 4, zanotowaną przez kompozytora w rodzinnym albumie. Przytoczona niemal półtora wieku temu przez Karasowskiego i od tamtej pory nieuchronnie powtarzana w większości biografii opowieść o tym, jak zagubiony Chopin, wędrując po paryskim bruku, spotkał rodaka, Walentego Radziwiłła, który tego samego wieczoru miał go zaprowadzić do Rothschildów – co zapoczątkowało piorunujący sukces kompozytora w sferach towarzyskich – nadaje się, przynajmniej w tej formie, do włożenia między bajki: Walentego nie było bowiem wtedy w Paryżu. Jest natomiast prawdopodobne, że Chopin zaczął dawać lekcje gry na fortepianie Betty de Rothschild już na przełomie lat 1832–1833, w epoce swojego debiutu w wielkim świecie”.