Dębina:

Największe przedsięwzięcie powieściowe - "Sam wśród ludzi" - to z kolei ważna próba fabularnego zderzenia najważniejszych idei czasów Brzozowskiego, mało tego: eksperyment, w którym miała wyżywać się cała teoretyczna wiedza autora. Powieść ukazała się w miesiącu śmierci autora. Została zaprojektowana jako seria starć, w której ważne są nie tylko dyskusje ideowe. Chodzi o zderzenie różnych wrażliwości i wizji świata, co śledzimy zresztą już na pierwszych kartach książki: biografia Romana Ołuckiego nie powtórzy wrażliwości listu kasztelana Ogieńskiego, to oczywiste. Irzykowski zaproponował czytanie "Dębiny" (pierwszą częścią tego projektu powieściowego jest "Sam wśród ludzi") jako powieści rozwojowej: " 'Dębina' należy do typu tzw. romansów rozwojowych, w których się pokazuje, jak bohatera - tu Romana Ołuckiego - wychowuje życie".