Joanna i spółka

W „Uczcie", w dialogu pomiędzy Sokratesem a Diotymą, Platon przedstawia Erosa, dziecko zrodzone z Dostatku i Biedy, jako miłośnika wszystkiego, co piękne, a więc również mądrości i wiedzy. Pochodzenie Erosa i motywa-cja do stworzenia niniejszego wydawnictwa wydają się mieć podobne źródła. Ale po kolei. Joanna Gryzik i Karol Godula to, bodajże, największe legendy Górnego Śląska, a może i Europy. Legendy o tyle nietypowe, że w dużej mierze... praw-dziwe. Jak każde legendy, postaci Karola i Joanny przez lata były skarbnicą, do której sięgali zarówno historycy, jak i twórcy ludowych przypowieści. Próbowano zro-zumieć i wytłumaczyć niesamowity splot okoliczności, który z syna leśniczego uczynił „Króla Cynku", a z biednej dziewczynki — spadkobierczynię jednej z największych przemysłowych fortun dziewiętnastowiecznej Europy. Jak dziś w naszej świadomości mają się Joanna, Karol i spółka? Wydaje się, że powiedziano i napisano już o nich prawie wszystko. Historycy opisali sprawę wie-lokrotnie, a ludowa wyobraźnia ze swoim magicznym myśleniem przeniosła się w zgoła inne rejony. Wiedza i fantazja w tym temacie są zbiorem zamkniętym, a jednak rola tych życiorysów w lokalnej świadomości pozostawia poczucie ogromnego niedosytu. Jednych inspirować przestały, innych nigdy nie interesowały. Jeszcze innym wystarczy podtrzymywanie, jakże ważne, pamięci o minionych dziejach. Sytuacja ta przypomina sytuację Erosa - jest pomiędzy bogactwem a brakiem. W tej pełnej napięcia przestrzeni tworzą się miejsca dla mądrości i wrażliwości. Wystarczy, że Ci, którzy myślą, że wiedzą już wszystko udadzą się we współczesną krainę fantazji — popkulturę, a Ci, którzy nie wiedzą lub wiedzieć nie chcą - odważą się na pierwszy krok. Spotkają się wtedy w naszym komiksie i być może jedni odnajdą, a drudzy odkryją, w tych po tysiąckroć opowiedzianych historiach, nowe pokłady miłości do lokalnego dziedzictwa. Może oscylowanie pomiędzy zmyśleniem a prawdą, które oferujemy, stanie się pre-tekstem do zadawania pytań, które doprowadzą do wiedzy. A może skłonią do porzucenia wiedzy w imię używania wyobraźni? Historia potrzebuje nieustannego ruchu. Wtedy jest nam dobrze w jej towarzystwie. Adam Kowalski Regionalny Instytut Kultury w Katowicach