Książka powstała z bogatego zbioru relacji zgromadzonych na stronie www.e-historie.pl. Opiekun naukowy projektu wybrał te, które uznano za najbardziej interesujące i poruszające. Autorami relacji są mieszkańcy Górnego Śląska – przedwojennej niemieckiej rejencji opolskiej oraz przynależnego do Polski województwa śląskiego, przesiedleńcy z Kresów Wschodnich oraz pozostałych obszarów Polski. Prezentowane materiały wspomnieniowe obejmują lata 1939–1945, koncentrują się na przebiegu II wojny światowej oraz pierwszych miesiącach po jej zakończeniu. Jedynie dwie z prezentowanych reminiscencji wykraczają poza tę cezurę, dotyczą bowiem osób, które m.in. ze względu na pobyt w niewoli jenieckiej wróciły na Górny Śląsk dopiero kilka lat po oficjalnym zakończeniu wojny. Autorzy wspomnień dzielą się z nami własnym obrazem przeżywanych doświadczeń, który jest traumatyczny, pełen emocji. Na kształt prezentowanych relacji wpływa dystans kilkudziesięciu lat, które minęły od przeżywanych wydarzeń, oraz narosłe przez ten czas wokół nich mity, treści propagandowe, a także przekazy historyczne. Większość relacji ukazuje czas wojny z perspektywy ludzi młodych, jakimi wówczas byli, co przekłada się na charakter prezentowanych wiadomości. Inne problemy czasu wojny były istotne dla osób dorosłych, inne dla dzieci, różne były ich doświadczenia, świadomość, a także reakcje i ocena otaczającej rzeczywistości, co w dużym stopniu determinuje treści publikowanych relacji. Autorzy wspomnień posługiwali się dogodnym dla siebie językiem, stąd część relacji została spisana po polsku, kilka po niemiecku, nie brakuje też wypowiedzi w gwarze śląskiej. Publikowane relacje zostały też wzbogacone o przypisy, w których czytelnik znajdzie wyjaśnienia wymienianych przez respondentów pojęć, zjawisk, nazw. W 2013 roku postanowiliśmy zainicjować cykl wydawniczy, który w podziale na tomy tematyczne, przybliżać ma relacje świadków czasów z różnych dziedzin życia poprzez ich nietuzinkowe doświadczenia. Pierwszy tom pt. „Zwyczaje i obyczaje Górnośląskie/ Zycie religijne” wydany w 2013 roku to zbiór relacji dzięki którym można zapoznać się z towarzyszącymi od pokoleń naszym rodzinom na co dzień i od święta zwyczajami i obyczajami oraz tradycjami religijnymi Górnego Śląska. Zaś powyższa publikacja, to II tom z serii wydawniczej ukazującej się w ramach projektu „Archiwum Historii Mówionej”. W tym zbiorze znajdziecie Państwo poruszające relacje mieszkańców Górnego Śląska obejmujące lata 1939-1945.
