Podstawy polityki regionalnej

We współczesnym świecie polityka regionalna stanowi jedną z głównych dziedzin polityki gospodarczej kraju. Jej znaczenie zwiększyło się wraz z postępującym procesem decentralzacji administracji publicznej oraz rosnącym udziałem regionalnych władz samorządowych w kształtowaniu polityki rozwoju kraju. Jednocześnie dynamizacja przekształceń społeczno- -gospodarczych, jaka nastąpiła w Europie Zachodniej po zakończeniu II wojny światowej, uwypukliła dysproporcje w poziomie rozwoju poszczególnych regionów. Oparcie się wyłącznie na „mechanizmie rynkowym” groziło dalszą marginalizacją słabiej rozwiniętych regionów, co w konsekwencji mogło prowadzić do spowolnienia rozwoju społeczno-gospodarcze- go kraju. Odpowiedzią na powyższe zjawisko w jednoczącej się Europie było przyjęcie zasady solidarności i wynikającej z niej polityki spójności. Zwiększenie spójności ekonomicznej, społecznej i przestrzennej stało się fundamentem wspólnej polityki regionalnej. Wypracowany wówczas konsensus stał się obowiązującym paradygmatem rozwoju regionalnego w Unii Europejskiej, chociaż spotyka się również poglądy zakładające zmniejszenie znaczenia spójności na rzecz efektywności, a co za tym idzie, podkreślające konieczność wspierania regionów silnych ekonomicznie, zdolnych do konkurowania w skali globalnej. Niniejszy skrypt składa się ze wstępu, dziesięciu rozdziałów i zakończenia. W Rozdziale I przedstawiono wybrane definicje polityki regionalnej, wskazano jej najważniejsze cele oraz miejsce w polityce gospodarczej kraju. W Rozdziale II skoncentrowano się na pojęciu regionu w ujęciu administracyjnym, ekonomicznym i przestrzennym. Dokonano także klasyfikacji regionów w Polsce, jak również omówiono dwa kluczowe zjawiska wpływające na współczesną politykę regionalną, tj. regionalizację i globalizację. Rozdział III zawiera omówienie wybranych teorii rozwoju regionalnego odwołujących się do dorobku doktryny neoliberalnej i keynesowskiej. Przedstawiono także wkład nowej ekonomii instytucjonalnej w teoretyczne spojrzenie na rozwój regionalny. W Rozdziale IV zdefiniowano pojęcie rozwoju regionalnego oraz przedstawiono endogeniczne i egzogeniczne czynniki warunkujące ten rozwój. Rozdział V stanowi syntetyczne ujęcie etapów rozwoju polityki regionalnej Unii Europejskiej począwszy od 1958 r„ a skończywszy na założeniach Polityki Spójności na lata 2014-2020. W Rozdziale VI przedstawiono Fundusze Strukturalne w różnych perspektywach finansowych. W Rozdziale VII skoncentrowano się na pojęciu konkurencyjności regionu oraz na wybranych miernikach rozwoju regionu. Przedstawiono również znaczenie marketingu terytorialnego we współczesnej polityce regionalnej. Rozdział VIII zawiera podstawowe informacje na temat planowania strategicznego w regionie. Szczególna uwaga poświęcona została strategii rozwoju województwa jako kluczowemu instrumentowi zarządzania istotnymi zmianami w regionie. W Rozdziale IX omówiono system wdrażania polityki rozwoju regionalnego w Polsce, koncentrując się na kwestiach prawnych i kompetencyjnych poszczególnych podmiotów odpowiedzialnych za powyższą politykę. Rozdział X stanowi uzupełnienie wcześniejszych rozważań. Podkreślono w nim znaczenie, jakie dla sytuacji w regionie mają działania prowadzone na poziomie lokalnym.