Do końca w Pile

Autor wspomnień to Niemiec (mimo polsko brzmiącego nazwiska), rodowity pilanin, lekarz wojskowy w stopniu majora. Jego historia zaczyna się w październiku 1944 roku, kiedy to postanowiono rozpocząć prace nad przygotowaniem twierdzy do obrony, a kończy powrotem z rosyjskiej niewoli w marcu 1948 roku. Książka nie ma jednolitego charakteru wspomnień pisanych dzień po dniu. Zawiera sporo ciekawych uzupełnień w postaci np. listów skierowanych do autora, opisujących przeżycia jego przyjaciół i znajomych. Są zamieszczone treści obwieszczeń w sprawie robót przy budowie wałów przeciwczołgowych, czy fragmenty z gazety wydawanej w twierdzy podczas oblężenia. Jest też sporo zdjęć z przedwojennej Piły. Na końcu książki, w formie uzupełnienia bardzo ciekawy "Wojskowy przyczynek napisany przez płk von Bonina" - dowódcę jednego z pułków broniących twierdzy. Oczywiście można znaleźć drobne błędy. Choćby taki, że autor w swych wspomnieniach mianował gruppenführera Gebharda obergruppenführerem, i nie wiem czy nie powinno się za to bardziej winić autora, redaktora czy tłumacza. Jak już jestem przy tłumaczeniu to chyba największa słabość tej książki. Niby nie ma rażących błędów, ale jakoś to wszystko nie wygląda tak jak powinno. Po prostu czuje się że to tłumaczenie. Na plus tłumaczowi należy natomiast zapisać zamieszczenie obecnych nazw ulic, placów i miejsc dawnego Schneidemühl. Ogólnie książka warta, jeśli nie kupienia, to przynajmniej przeczytania. Autor jako rodowity pilanin i lekarz wojskowy, opisuje przygotowania twierdzy Schneidemühl do obrony, a także zacięte walki o miasto. Opowiada również o własnych przeżyciach oraz doświadczeniach swoich znajomych po wkroczeniu Rosjan. W dalszej części dr Stukowski opisuje pobyty w obozach na terenie Rosji. Książka zawiera też treści obwieszczeń dotyczących prac przy budowie rowów przeciwczołgowych oraz fragmenty gazety wojennej äDie Panzerfaustö wydawanej przez dowództwo Twierdzy. Wydanie drugie zostało wzbogacone o archiwalne fotografie. Szczególnie ciekawym dodatkiem jest kilka äklimatycznychö fotografii z rekonstrukcji walk o miasto. Brali w niej udział członkowie ze Stowarzyszenia Theatrum Historica. Zdjęcia zostały wykonane przez fotografów z Pilskiej Grupy Pasjonatów Fotografii KADR. Jesteśmy przekonani, że dla osób interesujących się historią naszego miasta, a nie posiadających tej publikacji, książka będzie nie lada gratką. Warto mieć ją w swojej biblioteczce.