Pszczyna - Tychy 1919

„Pierwsze przygotowania do ewentualnej akcji zbrojnej na Górnym Śląsku podjęto jeszcze podczas I wojny światowej. Na krótko przed jej zakończeniem z inicjatywy Józefa Dreyzy - naczelnika górnośląskiego "Sokoła" - 26 października 1918 r. w Załężu (dziś dzielnica Katowic) przystąpiono do tworzenia zakonspirowanych Straży Obywatelskich. Władze niemieckie dążyły jednak do likwidacji tej organizacji. Zdemobilizowanych żołnierzy próbowano skupić wokół Związków Wojackich, ale i te działania nie przyniosły spodziewanych efektów. Próbowano stworzyć nowe, sprawniejsze rozwiązania. Były to poniekąd działania konieczne, jako że na Górny Śląsk przybywały kolejne jednostki niemieckiej armii". (fragment rozdz. II „W drodze do powstania")