Karpackie miasta, miasteczka i wsie

Polskie Karpaty zajmują niecałe 10% powierzchni całego pasma górskiego, a zamieszkuje je niewiele ponad 6% populacji kraju. Charakteryzują się zróżnicowaniem topograficznym od 200 do ponad 2000 m n.p.m., bogatymi zasobami środowiska przyrodniczego, potwierdzonymi licznymi formami i obszarami ochronnymi, oraz różnorodnymi zasobami dziedzictwa kulturowego, spośród których są takie wpisane na Listę UNESCO. Obszar ten zamieszkiwały i zamieszkują rozmaite grupy etniczne, wzbogacając swoją kulturą ten region. W pracy, omawiając uwarunkowania środowiskowe, historyczne i kulturowe, skupiono się przede wszystkim na przemianach przestrzennych obszarów zabudowanych w XX i XXI wieku. Zwrócono uwagę na podstawowe zagrożenia dla środowiska przyrodniczego oraz wyróżniono te zmiany w obszarach miejskich, które spowodowały destrukcje historycznych założeń urbanistycznych i ruralistycznych. Wyodrębniano zwłaszcza zmiany, jakie nastąpiły w przestrzeni miast małych i średniej wielkości oraz miasteczkach i wsiach, dzieląc je na dwa charakterystyczne okresy: - drugą połowę XX wieku, w której były następstwem polityki gospodarczej okresu socjalistycznego, - oraz tych obserwowanych w pierwszych dekadach XXI wieku, zwłaszcza w wyniku reorientacji gospodarczej. Zachodzące w ostatnich latach zjawiska przestrzenne w tym regionie oparto na kilkuletnich, szczegółowych badaniach terenowych przestrzeni zurbanizowanej, prowadzonych w ponad 30 miejscowościach na obszarze Karpat polskich. Odnośnie do wcześniejszych okresów autorzy odnieśli się do studiów praktycznie stale prowadzonych w tym obszarze przez pracowników Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, w tym własnych, oraz wybranych badań prowadzonych w Instytucie Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Korzystano także z bogatego zestawu powszechnie dostępnej i bogatej literatury przedmiotu.