Chełmskie:

Pierwsza część monografii obszaru, który pod nazwą Chełmskie obejmuje wąski pas pogranicza etnicznego polsko-ruskiego, ciągnącego się po zachodniej stronie Bugu, począwszy od Tomaszowa Lubelskiego na południu, aż po Drohiczyn na północy. Jest to ostatni opracowany przez Kolberga i wydany za jego życia tom. Składa się na niego, podobnie jak w innych seriach regionalnych: historyczno-geograficzny opis kraju, charakterystyka ludności, jej ubiorów, mieszkań, pożywienia, zajęć, narzędzi, z wplecioną w tekst bogatą egzemplifikacją gwarową (słownictwo, nazewnictwo, zwroty frazeologiczne itp.), a także opis zwyczajów dorocznych w cyklu kalendarzowym oraz obrzędów (chrzest, pogrzeb i 8 wesel). Ten stosunkowo bogaty materiał pochodzi częściowo z własnych badań Kolberga, prowadzonych w latach 1859 i 1867-1870.