„Pamięć o Niezłomnych nie jest tylko historią – jest naszym zobowiązaniem.” „Sprawa agenturalna Północ. Represje UB wobec działaczy niepodległościowego podziemia i społeczeństwa na pograniczu powiatów: jasielskiego, dębickiego i tarnowskiego” . Publikacja wydana w 2009 roku w Brzostku to przykład rzetelnego opracowania historycznego opartego na źródłach archiwalnych, które zarazem staje się ważnym głosem w dziele przywracania pamięci o Żołnierzach Niezłomnych. Bogactwo treści i układ książki. Już sam spis treści pokazuje, że autor prowadzi czytelnika krok po kroku przez dramatyczne lata tuż po zakończeniu II wojny światowej, kiedy władza komunistyczna, posługując się aparatem UB, rozpoczynała brutalną pacyfikację środowisk niepodległościowych: Obława i pierwsze procesy: Opisano nastroje ludności w gminie Brzostek II, a także sprawę wykrycia „Małego domku” – miejsca konspiracyjnych spotkań. Szczegółowo ukazano śledztwo przeciwko Franciszkowi Wojnarowskiemu i innym działaczom. Chaotyczne poszukiwania: Znalazły się tu dramatyczne wydarzenia: śmierć milicjanta i brutalny odwet UB, sprawa ks. Juliana Gorczyńskiego – kapłana uwikłanego w prześladowania, oraz proces oddziału „Skały”, jednej z grup działających na Podkarpaciu. Finał: Zwieńczeniem narracji są losy Franciszka Szarego ps. „Pęk” oraz jego towarzyszy. Autor opisuje aresztowanie „Pęka” i „Jasi”, a także dalsze dzieje „Wichra” w więzieniu. Dopełnieniem treści są aneksy: Wspomnienia Franciszka Szarego ps. „Pęk” – bezcenne świadectwo uczestnika wydarzeń, ukazujące losy partyzanta z perspektywy osobistej. Piosenki partyzanckie – utrwalające ducha walki i oporu, a zarazem przypominające, że pieśń była orężem i podporą duchową walczących. Całość uzupełniają: wykaz skrótów, bibliografia, spis ilustracji, indeks miejsc oraz indeks nazwisk i pseudonimów. Ten ostatni element ma wyjątkowe znaczenie – pozwala łatwo odnaleźć bohaterów i ich konspiracyjne imiona, a jednocześnie podkreśla ogrom pracy badawczej włożonej przez autora. Znaczenie dla Ziemi Ropczyckiej i regionu. W książce znajdziemy wiele wzmianek o działalności Niezłomnych z Ziemi Ropczyckiej, co czyni tę publikację szczególnie cenną dla mieszkańców naszego regionu. To dowód, że pamięć o lokalnych bohaterach wpisuje się w szerszy nurt walki o wolność w południowej Polsce. Walor dokumentacyjny i edukacyjny: Liczne zdjęcia, dokumenty oraz wspomnienia sprawiają, że książka ks. Stanaszka to nie tylko opracowanie naukowe, ale i zbiór źródeł dla historyków, regionalistów, nauczycieli i uczniów. Dzięki klarownemu układowi i indeksom publikacja staje się też doskonałym przewodnikiem po skomplikowanej sieci konspiracyjnych powiązań. Podsumowanie: „Sprawa agenturalna Północ” to dzieło o wyjątkowej wartości. Łączy rzetelną analizę z głębokim szacunkiem dla bohaterów podziemia. Jest to książka cenna nie tylko dla historyków, lecz przede wszystkim dla tych, którzy chcą zrozumieć, jak wiele ofiar poniosły lokalne społeczności – Jasło, Dębica, Tarnów, Ropczyce – aby Polska mogła kiedyś odzyskać prawdziwą wolność. Opracowała Grażyna Woźny - starszy kustosz MiPBP w Ropczycach, 11 września 2025 r.
