Sknocony kryminał

"Sknocony kryminał" - niedokończona powieść kryminalna Stanisława Lema, napisana pod koniec lat 50. ubiegłego wieku, a wydana po raz pierwszy drukiem 28 stycznia 2009 w 16. tomie dzieł wybranych pisarza z kolekcji "Gazety Wyborczej" (razem ze sztuką "Korzenie. Drrama wieloaktowe" oraz "Dyktandami"). Jerzy Jarzębski pisze w posłowiu do pierwszego wydania, iż powieść ma cechy "klasycznego czarnego romansu detektywistycznego w stylu Dashiella Hammetta lub Raymonda Chandlera". Powieść powstawała w latach 50., mniej więcej w tym samym czasie co pierwsze opowiadania, które weszły później w skład "Dzienników gwiazdowych", jednak z bliżej nieznanych powodów autor przerwał nad nią pracę, a swój niedokończony utwór sam określał mianem "sknoconego kryminału". Maszynopis powieści zachował się jedynie dzięki zbiegowi okoliczności. Lem miał zwyczaj palenia wszystkich własnych tekstów, których jakość go nie zadowalała. Z maszynopisem "Sknoconego kryminału" postąpił inaczej, gdyż postanowił go wykorzystać jako kamuflaż do ukrycia napisanej przez siebie sztuki poświęconej Stalinowi. Dostanie się dramatu, zatytułowanego "Korzenie. Drrama wieloaktowe", w niepowołane ręce, mogło być dla pisarza niebezpieczne z przyczyn politycznych. Lem umieścił maszynopis dramatu w schowku urządzonym w tekturowej teczce, do której dla niepoznaki włożył również niedokończony kryminał. W późniejszych latach zapomniał o sposobie ukrycia sztuki i usiłował ją odnaleźć - bez powodzenia. Obydwa teksty zostały odkryte dopiero po śmierci autora, podczas przeglądania jego archiwum.