Oblicza solidarności

Jeśli podejmując temat obliczy Solidarności, myślimy o polskiej przeszłości, to tylko dlatego, że konfrontujemy się z naszą przyszłością. Przeto przyszłość jako fakt społeczny nigdy nie wyzbywa się zakorzenienia w przeszłych debatach na temat tego, dokąd zmierzamy, dokąd powinniśmy zmierzać. Przywoływanie doświadczeń z przeszłości, więc tego, co już zostało przepracowane, dostarcza metody odsłaniania ukrytych motywacji teraźniejszych aktorów społecznych, w tym władzy, i diagnozowania tego, co właśnie nadchodzi (czy – jak w piosence z popularnego serialu satyrycznego – musi być za zakrętem). Bo przewidywanie w gruncie rzeczy jest analizą przeszłości, wróżeniem z przeszłości. Według słynnego aforyzmu amerykańskiego filozofa i pisarza George`a Santayany, ludzie, którzy nie pamiętają przeszłości, skazują się na przeżycie jej ponownie. Inaczej nigdy nie wywróżymy sobie solidarności społecznej. - Dr hab. Włodzimierz Karol Pessel