Do najwcześniejszych opraw należą oprawy złotnicze, nazywane także luksusowymi, klejnotowymi. Różne zabiegi introligatorskie, a także współpraca np. ze złotnikami, emalierami, czy snycerzami prowadziły do tego, że oprawy nie tylko stanowiły materialne zabezpieczenie, ale i służyły ozdobie kodeksu, zdarzało się nawet, że oprawy złotnicze górowały przepychem nad zawartością księgi. Zaopatrywano w nie księgi liturgiczne, wytwarzano je także dla możnych ówczesnego świata, którzy często byli ich fundatorami. Oprawy tego typu powszechne były w Bizancjum i stąd dotarły do Europy Zachodniej. Powstawały już we wczesnym średniowieczu, dominowały w okresie romańskim do XIII wieku, a okazjonalnie wykonywano je także w wieku XV. Wykonywane były przy użyciu różnego rodzaju materiałów, jak np. drewno, skóra, rzemienie, tkaniny, metale szlachetne, emalia, kamienie szlachetne i półszlachetne. Przy wykonywaniu opraw złotniczych zabiegi introligatora ograniczały się do przymocowaniu do bloku książki drewnianych okładek, a niekiedy na powleczeniu ich tkaniną np. atłasem lub aksamitem, tak przygotowany materiał stanowił podkład dla pracy złotnika, czy emaliera. W oprawach wczesnego średniowiecza wykorzystywano także dawne materiały, np. dyptyki konsularne - z czasów cesarstwa rzymskiego, wykonane z kości słoniowej. Stanowiły one element nowej oprawy a zarazem łącznik, naturalne przejście z kultury starożytnej do średniowiecza.
