Żelazno 1945-1989:

„Celem niniejszej pracy jest przedstawienie historii wsi Żelazno po 1945 r., a przede wszystkim losów jej mieszkańców, którzy od ponad siedemdziesięciu lat tworzą lokalną społeczność. W literaturze przedmiotu, dotyczącej losów ziemi kłodzkiej oraz jej powojennej historii, nie ma opracowania, które byłoby poświęcone jedynie dziejom tej wsi. Przedmiotem analizy jest okres od wczesnych lat powojennych po transformację ustrojową w 1989 r. Podstawę źródłową stanowiły wywiady przeprowadzone z 11 osobami, których rodzice, a czasem oni sami, byli osadnikami przybyłymi do wsi tuż po zakończeniu wojny. Rozmówcami byli: Teodozja Zaziębło (16 lat w chwili przybycia do Żelazna), Maria Świniańska (12 lat), Elżbieta Oczkowska (14 lat), Leokadia Marszałek (12 lat), Helena Pachuta (18 lat), Helena Poją (26 lat), Zofia Dobrowolska (19 lat), Maria Biernacka (13 lat), Konstancja Targońska (21 lat), rozmówca anonimowy, dalej jako Jakub Bednarek (15 lat) oraz Anna Pulka (30 lat). Przeprowadzono także rozmowy z osobami, które poświadczyły przytoczone w wywiadach wydarzenia. Trzeba jednak podkreślić, że nie wszystkie, z racji młodego wówczas wieku rozmówców, są precyzyjnie opowiedziane. Niestety osoby, które dokładnie pamiętałyby tamte czasy, już nie żyją. Wywiady uzupełniono źródłami archiwalnymi i drukowanymi". [Wstęp, fragm.]