Za to groziła śmierć

Władysław Smólski tematyce ratowania Żydów poświęcił dwie swoje książki: "Losy dziecka" (1961) i "Zaklęte lata" (1965). Jako człowiek doświadczony, literat o dużej wrażliwości, świadek i uczestnik (w akcji "Żegota") spraw, o których traktuje opracowana przez niego antologia "Za to groziła śmierć" - przedstawia znakomicie klimat tamtych czasów i prawdę o skomplikowanych przeżyciach ludzkich. Książka obejmuje dwadzieścia dwie relacje - wspomnienia dwudziestu autorów; odznacza się wszechstronnością i różnorodnością, obiektywizmem w ukazywaniu również faktów bolesnych. Jak zwykle w pracy zbiorowej, różne jest ujęcie i poziom pisarski relacji. Podobnie wśród autorów znajdujemy zarówno nazwiska osób, których zasługi w ratowaniu ludzi pochodzenia żydowskiego są bezsporne i udokumentowane, jak i nazwiska zupełnie nie znane, np. skromnej, a bohaterskiej siostry zakonnej. Są tu także wspomnienia ludzi, którzy pomocy doznawali i dają temu świadectwo. Publikacja niniejsza, mająca niemałą wartość dokumentu, jest jednak przede wszystkim lekturą popularną, przeznaczoną dla wszystkich, łatwą w czytaniu, a wzbogacającą wiedzę o czasach, które dla młodszego pokolenia są już tylko historią.