Fascinace skutečností

Dwujęzyczny katalog do wystawy malarstwa o tej samej nazwie w Ołomuńcu, która po raz pierwszy w pełni odwzorowuje hiperrealizm w kontekście czeskim. Mający swoje korzenie w latach 60. XX wieku i zakorzeniony w euroamerykańskiej tradycji wizualnej, hiperrealizm ma opinię rewolucyjnego w bastionach malarstwa idealnie mimetycznego, radykalnie realistycznego. Jako taka jest to jeden z niewielu prawdziwie prowokacyjnych elementów współczesnego świata sztuki. Łączy się ona bezpośrednio z buntem przeciwko postępowym tendencjom artystycznym epoki, z jednej strony neoawangardowym odmianom ekspresjonizmu abstrakcyjnego, minimalizmu, konceptualizmu czy sztuki instalacji, z drugiej zaś – mniej lub bardziej zaangażowanemu realizmowi. . W przeciwieństwie do pop-artu, który był pozytywnie nastawiony do obrazów, jego zainteresowania były od początku strategicznie powiązane z fotografią i wizją techniczną jako taką, którą nie tylko wykorzystuje, ale także problematyzuje. Hiperrealizm, sprzeciwiający się awangardzie, ale też przez nią dobrze ukształtowany, świadomie porusza się na granicy realizmu, naturalizmu, iluzjonizmu i weryzmu. Nie można jej rozumieć jako gry wizualnej, projekcji zidealizowanego świata czy też wyniku prostego wysiłku artystycznego – jest to uosobienie zupełnie elementarnego zainteresowania tym, co istnieje naprawdę, fascynacji tym, co widać. Ważne jest skupienie się na rzeczy, a nie na sposobie jej postrzegania; na szczegółach, nie na kontekście; na wyglądzie, na którym opiera rzeczywisty wyraz rzeczy, nie zaś na jej wewnętrznych właściwościach – i również temu zamiarowi wszystko podporządkowuje. Hiperrealizm, ze swoją widoczną zdolnością do sublimacji tego, co konieczne, i odrzucania reszty, do pewnego rodzaju „wznoszenia się ponad system”, wydaje się być symptomem swojej epoki – konsumpcjonizmu drugiej połowy XX wieku, współczesnej kultury obrazu i postprawda. Wyglądało to tak, jakby była to raczej tendencja niż pozytywistycznie definiowalny styl artystyczny, próba odpowiedzi na fundamentalne wyzwania współczesnej kultury – w tym romantyzmu, fotografii i sztuki konceptualnej – poprzez przyłożenie lustra do tego, co ona przerysowuje. Dlatego wydaje się, że bardziej nadaje się do analizy filozoficznej, socjologicznej lub ogólnie kulturowej.