Vznik Československa a evangelíci augsburského vyznáni v Těšínském Slezsku 1918-1923

„Państwo, Kościół i naród to pojęcia historyczne, które były i są ze sobą bardzo ściśle związane. Kiedy w połowie XIX wieku w monarchii habsburskiej przynależność narodowa stała się jedną z sił napędowych procesów społeczno-politycznych, wniosła dysharmonię również do stosunków na linii państwo - Kościół. Po zwycięstwie nacjonalizmu, powstaniu państw narodowych i wytyczeniu granic państwowych, ewangelicy w czechosłowackiej części Śląska Cieszyńskiego podzielili się - można powiedzieć - według narodowości na trzy Kościoły: polski o nazwie Augsburski Kościół Ewangelicki na Wschodnim Śląsku w Czechosłowacji (Augsburska cirkev evangelicka v vychodnim Slezsku v Ceskoslovensku), Czeskobraterski Kościół Ewangelicki (Ceskobratrska cirkev evangelicka) i Niemiecki Kościół Ewangelicki w Czechach, na Morawie i Śląsku (Deutsche Evangelische Kirche in Bóhmen, Mahren und Schlesien)". [Podsumowanie, fragm.]