Wieś oraz

Wyłaniający się z tych dzieł obraz życia na wsi rosyjskiej nie nastrajał optymizmem; autor bardzo realistycznie opisywał panujące tam zwyczaje, wynikający z niedostatków inteligencji i wykształcenia, brak człowieczeństwa, swoisty darwinizm społeczny, których przyczyn dostrzegał zarówno w samych chłopach, jak i panującym w kraju systemie. Nie tyle jednak stawiał się w roli krytyka, ile lekarza, który piórem diagnozuje chorą sytuację. Surowy obraz wsi rosyjskiej, stworzony pod wpływem rewolucji 1905 roku, nie pozbawiony drastycznych scen ciemnoty i okrucieństwa, pozostaje w twórczości Bunina pierwszą i bodajże ostatnią próbą prozy historiozoficznej. Oprócz powieści „Wieś” książka zawiera opowiadania: „Miłość Miti” i „Suchodoły”. Opowiada pisarz o zaniku dawnych wartości i więzi społecznych („Suchodoły”, 1911 r.), rozkładzie patriarchalnych stosunków na wsi – jak w opublikowanej rok wcześniej powieści „Wieś”, która wstrząsnęła czytającą Rosją. Z wielką siłą i bezwzględnością maluje Bunin ciemną, zacofaną chłopską Ruś, tragedię ludzi ciemnych i pozbawionych jakiejkolwiek nadziei; ich ponury los utożsamia Bunin z losem samej Rosji. Sceny z okrutnego i dzikiego życia rosyjskiej wsi nabierają niekiedy – tak, jak to jest także we „Wsi” – charakteru maturalistycznego.