Pierwszy żołnierz cywilnego frontu:

Obraz Górnego Śląska w 1945 r. byłby niepełny bez uwzględnienia ówczesnej roli i sytuacji kolei. Sieć kolejowa odgrywała pierwszoplanową rolę w funkcjonowaniu lokalnego przemysłu, dojazdach do pracy i powojennych migracjach. Po zakończeniu wojny stwierdzono znaczne zniszczenia linii kolejowych oraz budynków. Nastąpiły wtedy zmiany kadrowe, m.in. związane z napływem kolejarzy z innych rejonów Polski, którzy mieli zastąpić Niemców. W tym czasie przekuto także części bocznic i szlaków na rozstaw rosyjski. Dokumenty prezentowane w niniejszym tomie zawdzięczamy członkom komisji odpowiedzialnej za inwentaryzację stanu sieci kolejowej na obszarze okręgu dyrekcyjnego w Katowicach oraz za obsadę kluczowych stanowisk służbowych. Dzięki nim można poznać polityczne i społeczne tło pracy kolejarzy, którzy często byli prawdziwymi pionierami. Po raz pierwszy publikowane są wewnętrzne dokumenty wytworzone w 1945 r. przez administrację kolejową, dotychczas znane jedynie we fragmentach, które bez cenzury opisują wydarzenia tamtego okresu.