Bieruński czas przełomu (1989-1991)

„Przykład bieruński był częścią szerszego zjawiska występującego w większości tych ośrodków, gdzie postindustrialne miasta stawały naprzeciwko miejscowości, które powstały jeszcze w okresie średniowiecznej urbanizacji i zachowały w związku z tym tradycyjny układ przestrzenny i silną tożsamość lokalną. W okresie PRL Bieruń stracił swoją samodzielność, ale jego mieszkańcy nadal mieli silne poczucie wspólnoty. Tychy, rozwijające się dynamicznie w PRL, z mozołem dopiero tę swoją tożsamość budowały. Dzisiaj konflikt rozgrywający się między Bieruniem a Tychami, który wówczas był dziedzictwem okresu komunistycznego, jest już dla młodego pokolenia niezrozumiały. Zarówno mieszkańcy Tychów utożsamiają się już ze swoim miastem, jak i Bieruń stał się na powrót prężnym ośrodkiem miejskim. W 1989 roku taki rozwój wydarzeń wcale nie wydawał się jednak przesądzony. Bierunianie chcieli odzyskać możliwości decydowania o sobie samych, widząc szansę na osiągnięcie tego celu w nowej ustawie o samorządzie terytorialnym. Dla wzmocnienia swojego stanowiska argumentów szukali w dziedzictwie historycznym ziemi pszczyńskiej, w którym Tychy odgrywały do połowy XX wieku niewielką rolę, a swoje stanowisko opierały na argumentach gospodarczych i społecznych". [R. Kaczmarek, Przedmowa, fragm.]