Wojna domowa

W styczniu 49 roku p.n.e. Gajusz Juliusz Cezar, na czele zaprawionych w walkach i bezgranicznie mu oddanych legionów, przekroczył niewielką rzekę Rubikon, oddzielającą Galię Przedalpejską - jedną z prowincji, którymi zarządzał - od Italii. Złamał tym samym prawo i faktycznie wypowiedział wojnę rzymskiemu Senatowi oraz swemu potężnemu rywalowi politycznemu, którym był drugi wybitny wódz tej epoki - Gnejusz Pompejusz Wielki. Tak rozpoczęła się wojna - na śmierć i życie - o najwyższą władzę w ogromnym już wówczas imperium, rozciągającym się od Hiszpanii i Galii po Syrię. Walki między cezarianami a pompejańczykami trwały cztery lata, a armie obu stron, z zadziwiającą nawet dziś sprawnością, potrafiły przemieszczać się po obszarze niemal całego regionu Morza Śródziemnego. Szczegółowe sprawozdanie z kampanii lat 49 i 48 p.n.e. zdał sam Cezar. Stanowi ono trzon niniejszego tomu. Boje stoczone od końca roku 48 p.n.e. do wiosny roku 45 p.n.e. zrelacjonowali już kontynuatorzy Cezara. Opisali oni jego wyprawę do Egiptu ze słynnym epizodem - spotkaniem z królową Kleopatrą - oraz błyskawiczną interwencją w Azji Mniejszej, potem kampanię na terenie dzisiejszej Tunezji, a wreszcie niezwykle krwawą, decydującą rozgrywkę w Hiszpanii. Teksty te: "Wojna aleksandryjska", "Wojna afrykańska" i "Wojna hiszpańska" - zostały również zamieszczone w obecnym tomie, dopełniając "Corpus Caesarianum", zbiór relacji o wojnach stoczonych przez Cezara.