13 grudnia Lubiteka stała się miejscem niezwykłym – przestrzenią, w której czas geologiczny spotkał się z ludzką ciekawością. W sobotę odbyło się wydarzenie „Eksperymentuj z Wiedzą! Nauka, Kultura, Pasja”, wieńczące projekt realizowany przez Miejsko-Powiatową Bibliotekę Publiczną im. Józefa Lompy w Lublińcu dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach programu „ODKRYWCY 2025”.
Finał projektu miał jednak wymiar znacznie szerszy niż tradycyjne podsumowanie – był prawdziwym zejściem w głąb Ziemi. Po raz pierwszy w historii miasta odbyła się Giełda Skamieniałości i Minerałów, która przyciągnęła mieszkańców Lublińca i okolic, rodziny z dziećmi, kolekcjonerów, pasjonatów nauk o Ziemi oraz wszystkich tych, którzy chcieli dotknąć „pamięci planety” zapisanej w kamieniu. Wśród gości byliBurmistrz Dobrodzienia Agnieszka Hurnik ''Nasza Gmina Nasz Dom'' , dyrektor Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Biblioteka Publiczna w Dobrodzieniu Monika Kabat, Aneta Konieczna – Naczelnik Wydziału Informacji, Promocji i Kultury Powiatu Lublinieckiego oraz Bogusław Hrycyk, redaktor naczelny magazynu społeczno-kulturalnego „Ziemia Lubliniecka”.
Koncepcję giełdy opracowali pracownicy Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego na czele z dr Elżbieta Deja - Słodczyk. Ich zamysłem było pokazanie geologii jako nauki żywej, bliskiej codzienności i dostępnej dla każdego. Na stoisku Instytutu Nauk Geologicznych UWr nie brakowało emocji – konkursy, zagadki i specjalnie przygotowana krzyżówka sprawdzały wiedzę uczestników, a nagrodą były prawdziwe okazy magnetytu i ametystu. Co istotne, organizatorzy zadbali o to, by każdy mógł wyjść z Lubiteki z kawałkiem Ziemi w dłoni – nawet bez wydawania pieniędzy. Ogromnym zain­tere­sowa­niem­ cieszyła się kolekcja skał i minerałów lokalnych prezentowana przez dr. Piotr Wojtulek. Kalcyt z Lubszy, goethyt z Bruśka czy piryt z Lipia Śląskiego przypominały, że geologiczne bogactwo regionu jest bliższe, niż mogłoby się wydawać. Pełen przekrój piękna świata minerałów i skamieniałości – od surowych okazów „sauté” po misternie opracowane formy jubilerskie – zaprezentowała legenda śląskiej mineralogii Barbara Bezkorowajna-Niemiec. Z kolei na stoisku przygotowanym przez Klaudię Tyrałę można było nie tylko podziwiać biżuterię z kamieni naturalnych, lecz także poznać tajniki ich obróbki, w tym proces powstawania kaboszonów. Podróż w głąb dziejów życia na Ziemi zapewniły pracowniczki Muzeum Pale­onto­logi­czne­go w Lisowicach z Anną Majowską i Maryną Młynarską-Modlińską na czele. Skamieniałości, opowieści o dawnych ekosystemach oraz warsztaty dla dzieci sprawiły, że paleontologia przestała być abstrakcyjną nauką, a stała się fascynującą historią zapisaną w skałach. Wyjątkowy wkład merytoryczny wniósł także prof. Łukasz Kruszewski z Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, prezentując na swoim stoisku minerały rzadkie – prawdziwe rarytasy, które zwykle ogląda się jedynie w muzealnych gablotach.
O minerałach ziemi lublinieckiej dowiedzieliśmy się podczas wernisażu wystawy lublinieckiego geologa pt. „Mineralogia i krystalografia – co znaczą w życiu człowieka?”, która była ważnym wydarzeniem towarzyszącym giełdzie. Ekspozycja prowadziła odwiedzających przez świat substancji krystalicznych i amorficznych – od minerałów po mineraloidy, takie jak bursztyn – pokazując, jak odkrycia naukowe wpływają na rozwój cywilizacji. Szczególne miejsce poświęcono dorobkowi Witelona z Legnicy, Jana Czochralskiego oraz honorowego obywatela miasta Georga Bednorza, laureata Nagrody Nobla. Była to opowieść o tym, jak struktura kryształu zmienia bieg historii technologii.
Wydarzenie miało także wymiar rodzinny i warsztatowy. Pod hasłem „Skarby Ziemi w królewskim skarbcu” najmłodsi uczestnicy – niczym mali jubilerzy i odkrywcy – zanurzyli się w świat barw, faktur i symboliki minerałów. Pod czujnym i pełnym pasji prowadzeniem Arletta Szymanek-Kopiec dzieci i młodzież tworzyli bransoletki szczęścia z kamieni naturalnych, poznając przy tym ich pochodzenie, właściwości i znaczenie. Każda kompozycja była inna – tak jak jej twórca – a gotowe ozdoby stawały się osobistymi amuletami, niosącymi ze sobą fragment historii Ziemi zamknięty w kamieniu. Chwilę później przestrzeń warsztatowa wypełniła się zapachem miodu i wosku.
Warsztaty „Mikr­oBoh­ater­owie­ świata pszczoły: węza i wosk”, prowadzone przez Mariusza Żymierskiego, przeniosły uczestników do świata pszczół – cichych architektów natury. Z pozoru zwykły arkusz węzy, pod ciepłem dłoni i wprawnym okiem prowadzącego, zamieniał się w świąteczne świece – spiralne, miękkie w formie, pełne światła i symboliki. Była to lekcja rzemiosła, cierpliwości i szacunku do natury, w której każdy mógł doświadczyć, jak z prostych, naturalnych materiałów rodzi się małe dzieło sztuki. Te warsztaty stały się pięknym dopełnieniem geologicznej opowieści wydarzenia – pokazując, że skarby Ziemi to nie tylko minerały i skamieniałości, ale także dary przyrody, które od wieków towarzyszą człowiekowi i rozświetlają jego codzienność.
Program finału wzbogaciły również zajęcia z kodowania i programowania dla dzieci i rodziców „Zakodowane skarby Ziemi”, prowadzone przez Iwonę Ślezionę-Plawgo. Podczas warsztatów najmłodsi, wspólnie z dorosłymi, odkrywali geologię w cyfrowej odsłonie – ucząc się logicznego myślenia, podstaw programowania oraz tego, jak nowoczesne technologie mogą pomagać w poznawaniu świata przyrody i nauk o Ziemi. Było to znakomite połączenie nauki, zabawy i rodzinnej współpracy.
To wydarzenie po raz kolejny pokazało, że geologia potrafi inspirować, zachwycać i łączyć pokolenia wokół wspólnej pasji odkrywania świata. Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Józefa Lompy w Lublińcu składa serdeczne podziękowania wszystkim współtwórcom i uczestnikom za odwagę, otwartość oraz wysoki poziom merytoryczny spotkania. Wyrazy wdzięczności kierujemy do dr. Piotra Wojtulka – za wizję, cenne pomysły, merytoryczne wsparcie i bezinteresowną pomoc w realizacji projektu „ODKRYWCY 2025”.
Wierzymy, że to wyjątkowe doświadczenie stanie się początkiem nowej tradycji, a Giełda Minerałów na stałe wpisze się w kulturalno-edukacyjną mapę Lublińca. Z nadzieją patrzymy w przyszłość, licząc, że już za rok ponownie spotkamy się, by wspólnie odkrywać skarby zapisane w kamieniu.
Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministra Edukacji Narodowej w ramach programu „ODKRYWCY 2025”.