Obraz polskiego społeczeństwa - pustka 'elit'. Wokulski jako postać tragiczna.i oszukana, niepasująca tutaj. Dla mas sztuczny problem: romantyk czy pozytywista a dla wtajemniczonych opowieść o człowieku, który dał się wciągnąc w prowokację tzw "powstanie styczniowe", wraca z zesłania odmieniony i z kontaktami, które pomagają mu zbić majątek, jako cel życia stawia sobie "milość" do pieknej ale próżnej idiotki, z której chce zrobić swoją trophy-wife. • Carska cenzura usuwając wiele wątków z ksiażki wskazała tak naprawde co jest tu najważniesze. Stach jest uwikłany w grę obcych wywiadów i sam niewiele rozumie. Kroi się nowe rozdanie w Europie, w Rzeszy już Bismarck i realpolitik a u nas jeszcze bajki o Napoleonie ale Ochrana robi swoje. Anglicy wysyłają do Wawy Kazia ,aby przejmował polskie majątki a oni następnie wynagrodzą nimi swoich agentów (nie będą przecież płacić za działalność polskich zdrajców, kto to słyszał). Misja paryska Suzina i Stacha kończy się połowicznym sukcesem...