Idiota • Autor: Fiodor Dostojewski • Moja ocena: ★★★★★★★★★★ (10/10) • Dostojewski jak zwykle nie zawiódł. To kolejna jego powieść, która zrobiła na mnie ogromne wrażenie i po zakończeniu lektury pozostawiła więcej pytań niż odpowiedzi. Rzadko zdarza mi się używać takiego określenia, ale ta książka naprawdę mnie „rozwaliła na kawałki”. • Choć na pierwszy rzut oka można odnieść wrażenie, że jest to przede wszystkim opowieść o relacjach między Nastazją Filipowną a księciem Myszkinem, to moim zdaniem byłoby to zbyt powierzchowne odczytanie tej powieści. Wątek ten jest oczywiście bardzo istotny, jednak stanowi raczej punkt wyjścia do znacznie szerszej refleksji nad człowiekiem, społeczeństwem i ścierającymi się wizjami świata. • Dostojewski tworzy tutaj niezwykle bogaty obraz rosyjskiego społeczeństwa, pełnego sprzeczności, ambicji, namiętności, słabości i moralnych dylematów. Bohaterowie nie są jednowymiarowi – każdy z nich nosi w sobie własne konflikty, lęki i marzenia. Powieść staje się przez to nie tylko historią konkretnych ludzi, ale także studium ludzkiej natury. Autor pokazuje, jak trudno jest zachować dobroć, uczciwość i wewnętrzną spójność w świecie pełnym egoizmu, pychy oraz nieustannej walki o pozycję i uznanie. • To książka obszerna, wielowątkowa i wymagająca skupienia. Nie daje prostych odpowiedzi ani łatwych interpretacji. Wręcz przeciwnie – zachęca do ciągłego zadawania pytań i szukania znaczeń ukrytych pod powierzchnią wydarzeń oraz dialogów. Im dłużej o niej myślę, tym więcej dostrzegam w niej warstw i symboli. • Polecam ją każdemu, kto szuka w literaturze czegoś więcej niż samej fabuły. • Tylko jedno zastrzeżenie – nie zatrzymujcie się na pierwszym planie wydarzeń. Wejdźcie pod podłogę. Poszukajcie drugiego dna. Właśnie tam Dostojewski ukrył to, co najcenniejsze. • 📖 22:19 · 18.06.2026 · 57/2026 · (P/A)

Piotr Karol Franciszek Bontemps • Autor: Tomasz Kordala • Moja ocena: ★★★★★★★★★★ (10/10) • Przy lekturze tego niepozornego zeszytu bawiłem się naprawdę znakomicie. Otrzymałem go w prezencie od jednego ze współautorów badań, który z pełnym przekonaniem stwierdził, że po lekturze dowiem się wszystkiego o Piotrze Karolu Franciszku Bontempsie. Zaintrygowany rozpocząłem więc czytanie i rzeczywiście – dowiedziałem się o nim bardzo wiele. Między innymi tego, w jakim stanie zachował się jego szkielet, a także na jakiej poduszce w trumnie spoczywała jego małżonka. • Ta publikacja ma w sobie pewien urok lokalnej pasji badawczej. Jest starannie wydana, bogato ilustrowana i widać, że autorzy włożyli ogrom pracy w zgromadzenie oraz opracowanie materiałów. Paradoksalnie jednak sama postać tytułowego bohatera momentami schodzi na dalszy plan, ustępując miejsca drobiazgowym opisom kontekstu arch­eolo­gicz­nego­, historycznego i materialnego. Nie przeszkadzało mi to jednak – wręcz przeciwnie, czytałem całość z dużym rozbawieniem i autentycznym zain­tere­sowa­niem­. • Dodatkowym atutem jest szeroko przedstawiona historia Imielnicy, obecnie jednej z dzielnic Płocka. Dzięki temu publikacja staje się czymś więcej niż tylko opracowaniem dotyczącym jednej osoby – jest również ciekawym przyczynkiem do dziejów lokalnej społeczności i regionu. • Na szczególną uwagę zasługuje także jej niszowy charakter. Nakład wynosi zaledwie 600 egzemplarzy, co czyni tę pozycję prawdziwą ciekawostką kolekcjonerską. To książka, która doskonale pokazuje, jak wiele fascynujących historii można odnaleźć poza głównym nurtem historiografii. • Serdecznie polecam – zarówno miłośnikom historii lokalnej, jak i wszystkim, którzy potrafią docenić pasję badaczy oraz specyficzny urok takich kameralnych publikacji. • 📖 22:41 · 14.06.2026 · 56/2026 · (P)

Oczy czarne, oczy niebieskie. Z drogi do Santiago de Compostela • Autor: Maria Wiernikowska • Moja ocena: ★★★★★★★☆☆☆ (7/10) • Po tę książkę sięgnąłem przede wszystkim z sympatii do autorki i jej wcześniejszej twórczości. Już od pierwszych stron było jednak widać, że nie jest to klasyczny reportaż ani typowa relacja z podróży. To raczej bardzo osobista opowieść, momentami przypominająca swoistą spowiedź, zapis przemyśleń i doświadczeń towarzyszących drodze do Santiago de Compostela. • Książka ma w sobie sporo uroku i autentyczności. Maria Wiernikowska nie kreuje się na nieomylnego przewodnika czy ekspertkę od pielgrzymowania, lecz dzieli się własnymi przeżyciami, wątpliwościami i obserwacjami. Dzięki temu opowieść zyskuje osobisty charakter, który może być dla wielu czytelników jej największą zaletą. • Nie sposób jednak nie zauważyć pewnej chaotyczności narracji. Momentami książka sprawiała wrażenie zbioru luźnych refleksji i skojarzeń, które nie zawsze układały się w całkowicie spójną całość. W moim przypadku nie było to jednak wadą na tyle istotną, by zepsuć odbiór lektury. Potraktowałem tę publikację właśnie jako bardzo osobisty zapis drogi — zarówno tej fizycznej, prowadzącej do Santiago de Compostela, jak i tej wewnętrznej. • Sama perspektywa Wiernikowskiej na pielgrzymkę okazała się dla mnie interesująca. To nie jest książka o pokonywaniu kilometrów czy praktyczny przewodnik po szlaku. Znacznie bardziej skupia się na człowieku, jego emocjach, wspomnieniach i refleksjach pojawiających się podczas wędrówki. • To pozycja specyficzna i momentami nierówna, ale jednocześnie szczera i napisana z dużym zaangażowaniem. Myślę, że szczególnie przypadnie do gustu osobom ceniącym bardziej osobiste niż reporterskie oblicze twórczości Marii Wiernikowskiej. • 📖 07:38 · 01.06.2026 · 53/2026 · (P)

Przedwiośnie • Autor: Stefan Żeromski • Moja ocena: ★★★★★★★☆☆☆ (7/10) • Na „Przedwiośniu” trochę się przejechałem — po tej książce spodziewałem się zdecydowanie więcej. To powieść niewątpliwie ważna i momentami bardzo interesująca, jednak w moim odczuciu nierówna, rozciągnięta i chwilami zbyt mocno skupiona na samej warstwie ideowej kosztem konkretnego przekazu. • Najbardziej urzekła mnie część pierwsza — „Szklane domy”. To właśnie tam książka miała w sobie największą siłę. Było w niej dużo symbolizmu, swoistej egzotyki i wyraźnie wyczuwalnej miłości do Polski. Wizja kraju nowoczesnego, odbudowanego i sprawiedliwego społecznie została przedstawiona w sposób bardzo sugestywny i wielowymiarowy. Ta część rzeczywiście pobudza wyobraźnię i zostawia czytelnika z poczuciem obcowania z czymś większym niż zwykła opowieść obyczajowa. • Druga część — „Nawłoć” — sprawiała już wrażenie swoistej noweli obyczajowej. Miała swój klimat i kilka naprawdę ciekawych postaci. Szczególnie urzekły mnie Wanda i Karolina — obie były ciekawe i wyraziste. Z kolei Laura zwyczajnie mnie męczyła, choć to już zapewne kwestia bardzo subiektywnego odbioru tej postaci. Ciekawą postacią był również ksiądz Anastazy, który wnosił do książki pewną refleksję i spokój wśród całego emocjonalnego chaosu. • Trzecia część — „Wiatr od wschodu” — odebrałem jako wyraźny manifest ostrzegający przed komunizmem i rewolucyjnym radykalizmem. Tutaj Żeromski najmocniej przechodzi od literatury do publicystyki i politycznej diagnozy swoich czasów. Mimo że momentami bywa to ciężkie w odbiorze, znalazło się tam również kilka naprawdę mocnych fragmentów. Szczególnie zapadło mi w pamięć zdanie: • „Może czynnikiem takiego właśnie procesu odrodzenia wszystkich ludzi w tym społeczeństwie będzie właśnie odrodzona i odradzająca się Polska”. • To jeden z tych cytatów, w których najlepiej widać napięcie między idealizmem, patriotyzmem i społecznym niepokojem obecnym w całej powieści. • Problem „Przedwiośnia” polega jednak na tym, że książka jest bardzo nierówna. Jest tu dużo opisów, dużo słów i rozważań, ale momentami brakuje konkretnego ciężaru myślowego, który spajałby całość. Odniosłem wrażenie, że powieść spokojnie mogłaby zostać skrócona bez większej straty dla jej przesłania. Dodatkowo trzy części są od siebie tak różne stylistycznie i tematycznie, że chwilami sprawiają wrażenie niemal osobnych książek. • Mimo tych zastrzeżeń warto ją przeczytać — choćby dla pierwszej części i dla lepszego zrozumienia klimatu ideowych sporów odradzającej się Polski. • Polecam głównie część I. • 📖 20:18 · 25.05.2026 · 52/2026 · (P/A)

Przedwiośnie • Autor: Stefan Żeromski • Moja ocena: ★★★★★★★☆☆☆ (7/10) • Na „Przedwiośniu” trochę się przejechałem — po tej książce spodziewałem się zdecydowanie więcej. To powieść niewątpliwie ważna i momentami bardzo interesująca, jednak w moim odczuciu nierówna, rozciągnięta i chwilami zbyt mocno skupiona na samej warstwie ideowej kosztem konkretnego przekazu. • Najbardziej urzekła mnie część pierwsza — „Szklane domy”. To właśnie tam książka miała w sobie największą siłę. Było w niej dużo symbolizmu, swoistej egzotyki i wyraźnie wyczuwalnej miłości do Polski. Wizja kraju nowoczesnego, odbudowanego i sprawiedliwego społecznie została przedstawiona w sposób bardzo sugestywny i wielowymiarowy. Ta część rzeczywiście pobudza wyobraźnię i zostawia czytelnika z poczuciem obcowania z czymś większym niż zwykła opowieść obyczajowa. • Druga część — „Nawłoć” — sprawiała już wrażenie swoistej noweli obyczajowej. Miała swój klimat i kilka naprawdę ciekawych postaci. Szczególnie urzekły mnie Wanda i Karolina — obie były ciekawe i wyraziste. Z kolei Laura zwyczajnie mnie męczyła, choć to już zapewne kwestia bardzo subiektywnego odbioru tej postaci. Ciekawą postacią był również ksiądz Anastazy, który wnosił do książki pewną refleksję i spokój wśród całego emocjonalnego chaosu. • Trzecia część — „Wiatr od wschodu” — odebrałem jako wyraźny manifest ostrzegający przed komunizmem i rewolucyjnym radykalizmem. Tutaj Żeromski najmocniej przechodzi od literatury do publicystyki i politycznej diagnozy swoich czasów. Mimo że momentami bywa to ciężkie w odbiorze, znalazło się tam również kilka naprawdę mocnych fragmentów. Szczególnie zapadło mi w pamięć zdanie: • „Może czynnikiem takiego właśnie procesu odrodzenia wszystkich ludzi w tym społeczeństwie będzie właśnie odrodzona i odradzająca się Polska”. • To jeden z tych cytatów, w których najlepiej widać napięcie między idealizmem, patriotyzmem i społecznym niepokojem obecnym w całej powieści. • Problem „Przedwiośnia” polega jednak na tym, że książka jest bardzo nierówna. Jest tu dużo opisów, dużo słów i rozważań, ale momentami brakuje konkretnego ciężaru myślowego, który spajałby całość. Odniosłem wrażenie, że powieść spokojnie mogłaby zostać skrócona bez większej straty dla jej przesłania. Dodatkowo trzy części są od siebie tak różne stylistycznie i tematycznie, że chwilami sprawiają wrażenie niemal osobnych książek. • Mimo tych zastrzeżeń warto ją przeczytać — choćby dla pierwszej części i dla lepszego zrozumienia klimatu ideowych sporów odradzającej się Polski. • Polecam głównie część I. • 📖 20:18 · 25.05.2026 · 52/2026 · (P/A)