Historia Rumunii • Autor: Juliusz Demel • Moja ocena: ★★★★★★★★★☆ (9/10) • Bardzo dobra i rzetelna synteza dziejów Rumunii, wydana przez Ossolineum — wydawnictwo, które od lat kojarzy się z solidną humanistyką i wysokim poziomem edytorskim. Juliusz Demel podjął się zadania trudnego: przedstawienia skomplikowanej, wielowarstwowej historii państwa i narodu na przestrzeni wielu stuleci w stosunkowo zwartej objętości. Trzeba przyznać, że zrobił to w sposób przemyślany i zdyscyplinowany. • Autor prowadzi narrację szczegółowo, ale bez zbędnego rozwlekania wątków. Mimo że książka liczy mniej niż 500 stron, obejmuje szeroki zakres chronologiczny i porządkuje kluczowe procesy polityczne, społeczne i kulturowe, które kształtowały Rumunię. Dużym atutem publikacji jest klarowność wywodu oraz umiejętne łączenie historii wewnętrznej z kontekstem międzynarodowym — zwłaszcza w odniesieniu do wpływów osmańskich, habsburskich i rosyjskich. • Na szczególne podkreślenie zasługuje decyzja autora, by zakończyć narrację na 30 grudnia 1947 roku, czyli na abdykacji króla Michała I. Uważam to za bardzo trafne rozwiązanie. Książka wydana w 1986 roku, opisująca dzieje państwa po wprowadzeniu tzw. demokracji ludowej, mogłaby bowiem nieuchronnie nosić ślady ograniczonego obiektywizmu — wymuszonego przez ówczesny system polityczny, realia wydawnicze oraz funkcjonującą cenzurę. Takie problemy można dostrzec choćby w innych publikacjach z tego okresu, jak Historia Mongolii Ludwika Bazylowa (Ossolineum, 1981), gdzie narracja wyraźnie podporządkowana jest ideologicznym ramom epoki. • Dzięki temu zabiegowi książka Demela pozostaje spójną, wiarygodną i intelektualnie uczciwą syntezą, wolną od koniecznych wówczas dopowiedzeń i inte­rpre­tacy­jnyc­h skrótów. To praca, która mimo upływu lat wciąż broni się warsztatem, strukturą i zakresem. • Publikację polecam szczególnie mocno z jeszcze jednego powodu — w języku polskim wciąż mamy niewiele całościowych opracowań poświęconych historii Rumunii. Tym bardziej warto sięgnąć po tę pozycję, zarówno jako solidne wprowadzenie do tematu, jak i punkt odniesienia dla dalszych, bardziej szczegółowych lektur. • 📖 23:42 · 07.02.2026 · 16/2026 · (P)

Rafał. Rafał Trzaskowski w rozmowie z Donatą Subbotko • Autorzy: Donata Subbotko, Rafał Trzaskowski • Moja ocena: ★★★★★☆☆☆☆☆ (5/10) • Po książkę sięgnąłem z dużą ciekawością, przede wszystkim dlatego, że tytułowa postać reprezentuje w wielu kwestiach poglądy wyraźnie odmienne od moich własnych. Lektura pozwoliła mi jednak poznać tę perspektywę szerzej i bardziej bezpośrednio. Mam też poczucie, że książka została napisana szczerze — bez nadmiernej autocenzury i z wyraźną chęcią pokazania autora takim, jakim sam siebie postrzega. • Do niewątpliwych zalet publikacji zaliczam przystępny, łatwy w odbiorze język oraz sporą liczbę wątków biograficznych i historycznych. Opowieści dotyczące rodziny głównego bohatera, jego zaplecza kulturowego oraz drogi zawodowej tworzą spójny portret i pozwalają lepiej zrozumieć, skąd wyrastają jego poglądy oraz polityczne ambicje. • Jednocześnie książka ma dla mnie istotne słabości. Odnoszę wrażenie, że autor momentami zbyt mocno się uzewnętrznia. Szczególnie fragmenty dotyczące byłych związków — a zwłaszcza opowiadanie o byłej partnerce już na pierwszych stronach — odbieram jako niestosowne i niepotrzebne w przypadku pięć­dzie­sięc­iole­tniego mężczyzny aspirującego do najwyższych funkcji państwowych. Tego typu zwierzenia osłabiają powagę narracji i odciągają uwagę od spraw istotniejszych. • Dodatkowo w książce wyraźnie odczuwalne jest duże rozwarstwienie oraz jasno artykułowana niechęć wobec środowisk politycznych niezwiązanych z autorem. Uważam to za poważną słabość całego przesłania — zamiast budować przestrzeń dialogu i wspólnoty, narracja momentami pogłębia podziały i utwierdza czytelnika w istniejących liniach konfliktu. • Podsumowując, uważam, że książka jest warta przeczytania, szczególnie jako materiał do poznania innej perspektywy politycznej. Dla mnie osobiście lektura utwierdziła mnie w przekonaniu, że słusznie stało się, iż Rafał Trzaskowski nie został prezydentem Polski, choć jednocześnie pozwoliła mi lepiej zrozumieć jego sposób myślenia i motywacje. • Potencjalnym czytelnikom polecam zestawić tę publikację z książką „To ja. Andrzej Duda” — sam tak zrobiłem i uważam to porównanie za bardzo pouczające. Zderzenie dwóch narracji i dwóch wizji prezydentury daje znacznie pełniejszy obraz niż lektura każdej z nich osobno. • 📖 23:11 · 22.01.2026 · 7/2026 · (P)

Gorączka złota. Jak upadała Wenezuela • Autor: Tomáš Forró • Moja ocena: ★★★★★★★★☆☆ (8/10) • Bardzo dobry reportaż, który nie tylko przybliża dramat współczesnej Wenezueli, lecz także realnie pobudza do dalszego zgłębiania tematu. Autor podchodzi do opisywanego zagadnienia szeroko i wielowymiarowo, unikając uproszczeń oraz jedn­owym­iaro­wych­ diagnoz. Upadek państwa nie jest tu jedynie skutkiem decyzji politycznych czy gospodarczych — Forró konsekwentnie pokazuje go jako proces, który dotyka codziennego życia zwykłych ludzi. • Największą siłą tej książki jest koncentracja na „drugim człowieku”. Reportaż wypełniają historie mieszkańców Wenezueli: ich codziennych zmagań, lęków, nadziei i strategii przetrwania w rzeczywistości naznaczonej kryzysem, przemocą i brakiem perspektyw. Dzięki temu narracja zyskuje wymiar głęboko ludzki, a opisywane wydarzenia przestają być abstrakcyjnymi statystykami czy medialnymi nagłówkami. • Autor umiejętnie łączy relacje osobiste z szerszym kontekstem politycznym i ekonomicznym. Tytułowa „gorączka złota” staje się metaforą destrukcyjnych mechanizmów, które napędzały państwo przez lata, by ostatecznie doprowadzić je do katastrofy. Reportaż jest dobrze zbalansowany — emocjonalny tam, gdzie trzeba, a jednocześnie rzeczowy i analityczny. • Książkę odebrałem jako wartościową i poruszającą, a jej lektura (w moim przypadku również odsłuch) pozostawia czytelnika z potrzebą dalszego poszukiwania wiedzy o regionie i przyczynach jego obecnej sytuacji. Zdecydowanie polecam. • 📖 17:19 · 04.02.2026 · 14/2026 · (A/P)

Dobrý den. Chmiel, tożsamość i luz. Polskie mity o Czechach • Autor: Jakub Medek • Moja ocena: ★★★★★★★★☆☆ (8/10) • Bardzo ciekawy i potrzebny reportaż, który w przystępny, a jednocześnie pogłębiony sposób objaśnia, „czym są” współczesne Czechy oraz skąd biorą się liczne stereotypy funkcjonujące w polskim postrzeganiu tego kraju. Autor podejmuje próbę demontażu obiegowych mitów — dotyczących czeskiego luzu, stosunku do religii, historii, piwa czy mentalności — i robi to bez prot­ekcj­onal­nego­ tonu oraz bez publicystycznej przesady. • Ogromnym atutem książki jest perspektywa Jakuba Medka, wynikająca z jego podwójnego, polsko-czeskiego rodowodu. Dzięki temu narracja pozostaje wyważona i zdystansowana: autor potrafi spojrzeć na Czechy zarówno „od środka”, jak i z zewnątrz. To spojrzenie chłodne, ale życzliwe — pozbawione emocjonalnych uproszczeń, a jednocześnie pełne zrozumienia dla niuansów czeskiej tożsamości. Taka postawa budzi zaufanie czytelnika i sprawia, że książkę odbiera się jako rzetelną i uczciwą próbę opisu. • Istotnym walorem publikacji jest również szeroka perspektywa historyczna. Medek umiejętnie osadza współczesność w kontekście wydarzeń minionych, pokazując, jak doświadczenia historyczne ukształtowały czeską mentalność, stosunek do państwa, Kościoła czy ideologii. Ta warstwa historyczna nie przytłacza narracji, lecz stanowi jej solidne zaplecze interpretacyjne, co znacząco podnosi wartość reportażu. • Całość czyta (a w moim przypadku — słucha) się bardzo dobrze. Książkę odsłuchałem w formie audiobooka, który okazał się równie angażujący jak wersja papierowa i pozwolił w pełni docenić rytm oraz klarowność narracji autora. • To rewelacyjny reportaż — mądry, spokojny i pozbawiony tanich tez. Serdecznie polecam każdemu, kto chce lepiej zrozumieć Czechy, a także własne wyobrażenia na ich temat. • 📖 21:19 · 02.02.2026 · 13/2026 · (A)

Ojczyzna dobrej jakości. Reportaże z Białorusi • Autorzy: Agnieszka Wójcińska, Ziemowit Szczerek, Aliona Szabunia, Kaja Puto, Aneta Prymaka-Oniszk, Katarzyna Moskalewicz, Jędrzej Morawiecki, Eva Lene Lorzer, Katarzyna Brejwo, Julia Jurgens, Rafał Grzenia • Moja ocena: ★★★★★☆☆☆☆☆ (5/10) • To książka wyraźnie nierówna — zarówno pod względem poziomu poszczególnych tekstów, jak i ich wrażliwości na kontekst kulturowy opisywanego kraju. Pierwsza połowa tomu okazała się dla mnie nużąca, momentami wręcz niezrozumiała, sprawiająca wrażenie zbioru reportaży pisanych z dystansu, bez wystarczającego zanurzenia w białoruską rzeczywistość. Dopiero druga część książki wniosła wyraźną poprawę — teksty stały się ciekawsze, bardziej konkretne i osadzone w realiach, co znacząco wpłynęło na odbiór całości. • Na szczególną uwagę zasługują fragmenty poświęcone ruchowi Anastazjan — był to dla mnie element naprawdę odkrywczy, rzadko poruszany w literaturze reportażowej dotyczącej Białorusi. Te teksty pokazują, że autorzy potrafią dotrzeć do tematów niszowych i zaprezentować je w sposób angażujący oraz poznawczo wartościowy. • Niestety, w części reportaży — takich jak Paragraf 328, Białoruś: Czas naprzód! oraz kilku innych — wyraźnie odczuwalny jest brak zrozumienia, a momentami także brak szacunku dla lokalnego kontekstu kulturowego i społecznego. Autorzy zdają się przykładać do białoruskiej rzeczywistości zachodnie miary i uproszczenia, co prowadzi do spłycenia opisu i niepotrzebnych uproszczeń. W reportażu, który z definicji powinien opierać się na empatii i próbie zrozumienia „innego świata”, jest to mankament istotny. • Mimo tych zastrzeżeń książkę można przeczytać — przede wszystkim wybiórczo. Zawiera sporo ciekawostek i kilka naprawdę udanych tekstów, które pokazują Białoruś z mniej oczywistej strony. Jako całość pozostawia jednak wrażenie niew­ykor­zyst­aneg­o potencjału i braku spójnej wizji redakcyjnej. • P.S. • Okładka książki jest dziś całkowicie nieaktualna — na Białorusi nie ma już McDonald’s. • 📖 21:39 · 31.01.2026 · 12/2026 · (P)