Lata 1900-1945" to jedno z najbardziej poruszających świadectw życia kobiet na polskiej wsi w pierwszej połowie XX wieku, jakie ukazały się w ostatnich latach. Ten tom obejmuje lata 1900-1945, jest opowieścią o kobietach zanurzonych w codzienności, której ciężar daleko wykraczał poza współczesne wyobrażenia o pracy, macierzyństwie i intymności. Autorka Anna Nowak nie tworzy suchego, akademickiego przeglądu faktów. Jej narracja jest żywa, sensualna, nasycona detalem i emocją, a jednocześnie pełna szacunku wobec bohaterek, które przez dziesięciolecia milczały, choć to one dźwigały wieś na swoich barkach. Autorka sięga po pamiętniki, listy, ustne przekazy i archiwalia, łącząc je z reali-styczną, reporterską rekonstrukcją scen życia codziennego. To nie jest książka „o historii" - to historia, która oddycha. Największą siłą tomu jest umiejętne połączenie wielkiej historii z mikroświatem kobiecej codzienności. Czytelniczki i czytelnicy spotykają konkretne kobiety: Antoninę, Franciszkę, Apolonię - twarde, zniszczone pracą, a jednocześnie obdarzone godnością budzącą podziw. Książka pokazuje świat, w którym każde dziecko było jednocześnie darem i ciężarem, a miłość matki wyrażała się nie w słowach, lecz w pracy, zmęczeniu, nocnym czuwaniu i milczeniu. Anna Nowak nie unika tematów trudnych: przemocy domowej, podporządkowania kobiet, tabu seksualności, traum poporodowych, śmierci dzieci, biedy i głodu. W tej opowieści obecna jest czułość - taka, której same bohaterki często nie mogły sobie okazać, lecz która płynie z narracji autorki, pełnej empatii i zrozumienia. Szczególne wrażenie robi opis kobiecej intymności tej, o której nie mówiło się nawet między sobą. Seks, często postrzegany jako obowiązek, był milczeniem, bólem, wstydem i lękiem. A jednak w tej ciszy pobrzmiewały także marzenia i drobne chwile bliskości, uchwycone przez autorkę z niezwykłą delikatnością. Historia kobiet tego tomu kończy się na roku 1945 - świadomie i symbolicznie. Wojna przyniosła nie tylko zniszczenie, lecz także zamknęła pewną epokę wiejskiej kobiecości. Świat po 1945 roku będzie inny, a autorka przygotowuje czytelnika na tę zmianę z dużą świadomością historyczną. "My baby ze wsi" to książka, która porusza, otwiera oczy i zmusza do przewartościowa-nia spojrzenia na historię polskiej wsi. To zapis bólu, wysiłku i cichego heroizmu zwykłych kobiet. Lektura obowiązkowa nie tylko dla miłośników historii, lecz dla każdego, kto chce zrozumieć, skąd przyszliśmy - i kto naprawdę dźwigał ten świat.
