Portret Czapskiego

Mieszkańcy podparyskiego Maisons-Laffitte do niedawna mogli obserwować niezwykle wysokiego, szczupłego mężczyznę, jadącego na motorowerze przez avenue Charles de Gaulle w stronę stacji kolejowej. Bywał często zagubiony w myślach bądź patrzył w niebo, ale opatrzność jakoś nad nim czuwała, bo chociaż przekroczył osiemdziesiątkę, wypadków miał niewiele. Niektórzy przechodnie może wiedzieli, że to polski malarz, który czasem w pobliskiej kawiarni w dużym szarym kajecie coś pisał i rysował. W ostatnich czasach ponad dziewięćdziesięcioletni artysta rzadko opuszczał dom „Kultury”, w którym mieszkał. Mało kto z sąsiadów zapewne zdawał sobie sprawę, że ten prawie dwumetrowy siwy pan o żywych ruchach jest jednym z niezwykłych świadków dwudziestego stulecia. Józef Czapski, o którym tu mowa, urodził się w kwietniu 1896 roku w Pradze, u stóp Hradczan, w pałacu Thunów. Wywodzi się z arystokratycznej rodziny o międzynarodowych parantelach. Opisała je przenikliwie jego siostra Maria Czapska we wspomnieniach Europa w rodzinie. Tę książkę i genealogię Czapskiego świetnie streścił Konstanty Jeleński: „Europa w rodzinie – to zapewne aluzja do Miłoszowej Rodzinnej Europy. Słowa służą tu nie tylko grze. Dla Miłosza, dla wielu z nas, Europa rodzinną się stała. Czapscy mają 6 ją we krwi i w wywodzie. (Fragment).