Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej

Auguste Comte (1798-1857) - francuski filozof, uznawany za jednego z "ojców" socjologii (stworzył termin socjologia),, twórca i czołowy przedstawiciel pozytywizmu. Za przedmiot badań obierał pozytywizm jedynie to co realne, pewne ograniczone do wiedzy i faktów, stąd odrzucenie metafizyki i zwrócenie się ku metodom nauk przyrodniczych a także nacisk na społeczne (socjologiczne) uwarunkowania zjawisk i nauki. W Rozprawie o duchu filozofii pozytywnej zajmuje się autor w części pierwszej analizą ewolucji myśli ludzkiej przy czym wyróżnia stan pierwotny teologiczny, przez metafizyczny aż po pozytywny. Kolejną poświęca „wyższości społecznej ducha pozytywnego", proponując zmiany ustroju społecznego (porządek oparty na religii, magii czy metafizyce wyczerpał się, należy go zastąpić porządkiem pozytywnym, opartym na faktach, na nauce) i dokonując socjologicznych interpretacji zastanego oraz pożądanego ładu społecznego. By wreszcie w ostatniej zakreślić system uporządkowania wiedzy pozytywnej i stworzeniu właściwego systemu edukacji, a jak pisała B. Skarga domagał się więc Comte rozdziału władzy moralnej i świeckiej i całkowitej wolności nauczania