Walka o książkę

"„Walka o książkę", wznawiana obecnie po raz pierwszy po wojnie, była pracą o szczególnym znaczeniu ze względu na okoliczności w jakich w 1944 r. powstała i warunki w jakich została wówczas wydana. Polityka okupanta zmierzała od początku do zniszczenia kultury polskiej i uderzała przede wszystkim w oświatę i naukę, a także w polską książkę. W okupowanym kraju nie były czynne uczelnie wyższe i szkoły średnie ogólnokształcące, a oświata i nauka musiały zejść do podziemia. Niemcy zamknęli wszystkie polskie instytucje i stowarzyszenia naukowe, oświatowe i kulturalne, dużą część księgozbiorów oddano na przemiał, straty bibliotek zapoczątkowane zniszczeniami w 1939 roku pomnożone zostały przez planową akcję dezorganizacji i dewastacji zbiorów w całym kraju, a potem przez zniszczenie zbiorów warszawskich w czasie powstania i po powstaniu. Od początków okupacji działały jednak siły przeciwstawiające się w sposób zorganizowany lub spontaniczny eksterminacyjnej akcji okupanta. Ukrywano i przechowywano książki zakazane i podręczniki szkolne, książki stanowiące własność bibliotek społecznych, usiłowano ratować księgozbiory naukowe. Bibliotekarze i archiwiści podejmowali wielkie wysiłki, aby ocalić przed zagładą różne zagrożone zbiory publiczne biblioteki likwidowanych instytucji, szkół, a także zbiory prywatne pozostałe po osobach aresztowanych, ukrywających się, lub prześladowanych ze względów politycznych czy rasowych. Równocześnie mimo wielkich trudności, a nawet ostrych zakazów ze strony okupanta - o legalne i nielegalne udostępnianie książek czytelnikom. (...)