Na szczycie w Waszyngtonie, w lipcu 2024 roku, szefowie państw i rządów NATO upamiętnią 75. rocznicę powstania Sojuszu i wytyczą jego drogę naprzód w kluczowym momencie dla bezpieczeństwa euroatlantyckiego oraz pokoju i stabilności na świecie. Przywódcy Sojuszu potwierdzą zasadniczy i trwały cel NATO, jakim jest ochrona wolności i bezpieczeństwa wszystkich jego członków za pomocą środków politycznych i wojskowych oraz trwałej więzi transatlantyckiej. Zadeklarują również wzajemne zobowiązanie do obrony swoich obywateli, terytoriów i wolności, oparte na demokracji, prawach człowieka i rządach prawa. Publikacja „NATO@75 – Zachowując spokój i będąc gotowym na wyzwania przyszłości” jest owocem owocnej współpracy między Europejskim Centrum Studiów nad Bezpieczeństwem im. George’a C. Marshalla (GCMC) a Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych RP (CDiS). Projekt badawczy grupy absolwentów GCMC zatytułowany „NATO po Wilnie – droga naprzód” rozpoczął się od dyskusji podczas Seminarium Bezpieczeństwa Regionalnego, które odbyło się w GCMC wiosną 2023 roku. Grupa uczestników wyraziła wówczas zainteresowanie prowadzeniem prac naukowych na temat NATO. Dzięki hojnemu wsparciu Biura Programów Absolwentów GCMC i w ścisłej współpracy z DTC powołano projekt badawczy Grupy Absolwentów Naukowych, którego celem jest analiza wyników szczytu NATO, który odbył się w Wilnie w lipcu 2023 r., określenie najbardziej obiecujących ścieżek prowadzących do ich pełnego wdrożenia w odpowiednim tempie oraz zajęcie się łagodzeniem potencjalnych niedociągnięć w obliczu niezwykle niestabilnego i wymagającego środowiska bezpieczeństwa Sojuszu zbliżającego się do 75. rocznicy. W projekcie badawczym wzięło udział czterech stypendystów z Chorwacji, Estonii, Litwy i Rumunii oraz trzech członków wydziału GCMC z Polski, Słowenii i Stanów Zjednoczonych. Ich badania dotyczą szerokiego spektrum zagadnień o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa i obrony euroatlantyckiej. Obejmują one dalsze wzmacnianie odstraszania i obrony NATO na północno-wschodniej flance; bezpieczeństwo w regionie Morza Czarnego w kontekście brutalnej agresji Rosji na Ukrainę; drogę Ukrainy do członkostwa w NATO; NATO i region Indo-Pacyfiku; stan bazy przemysłu obronnego w państwach NATO; zdolność i gotowość Sojuszu do strategicznej adaptacji i transformacji; oraz politykę i postawę nuklearną NATO w ciągle zmieniającym się środowisku bezpieczeństwa. Warsztaty projektu badawczego Alumni Scholar Group odbyły się 27 listopada 2023 roku w Centralnej Bibliotece Wojskowej w Warszawie. Wydarzenie, zorganizowane przez Biuro Programów Absolwentów GCMC i prowadzone przez DTC, odbyło się równolegle z konferencją GlobState Conference 2023 organizowaną przez DTC. W warsztatach wzięli udział: dyrektor i zastępca dyrektora DTC, dowódca Jednostki Integracji Sił NATO w Polsce oraz eksperci z Kwatery Głównej NATO, Akademii Obrony NATO w Niemczech oraz wykładowcy GCMC, aby omówić tematy i zarysy poszczególnych projektów badawczych. Grupa stypendystów NATO przedstawiła wyniki swoich projektów badawczych publiczności złożonej z ekspertów NATO i krajowych podczas głównej konferencji zorganizowanej przez GCMC we współpracy z DTC i w której uczestniczyło to miasto w Garmisch-Partenkirchen w dniach 3-5 marca 2024 r. W ramach serii podcastów GCMC na temat NATO@75, czterech stypendystów zostało przesłuchanych przez gospodarzy podcastu, profesora Fritza Rademachera i kontradmirała Piotra Niecia, 4 marca 2024 r. Publikacja prezentująca wyniki badań członków projektu jest współredagowana przez profesora Fritza Rademachera, generała dywizji Mihę Škerbinca i kontradmirała Piotra Niecia ze strony GCMC oraz pułkownika dr. Andrzeja Lisa ze strony DTC. Projekt badawczy Grupy Absolwentów GCMC i jego publikacja nie byłyby możliwe bez poświęcenia i ciężkiej pracy wielu osób. Chcielibyśmy szczególnie podziękować Chrisowi Burelli i Donnie Jance z Biura Programów Absolwentów oraz współpracownikom z różnych oddziałów GCMC za ich ciągłe wsparcie, cenne rady i niestrudzone wysiłki, które umożliwiły realizację projektu. Dziękujemy również zastępcy dyrektora Centrum Naukowo-Technicznego GCMC, płk. dr. Robertowi Reczkowskiemu, głównemu specjaliście, kmdr. marynarki wojennej w st. spocz. Jarosławowi Heweltowi, Anecie Wilewskiej oraz pracownikom Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych RP, którzy podjęli się zadania opublikowania wyników projektu. Stypendyści-absolwenci i członkowie kadry naukowej GCMC, którzy wnieśli swój wkład, skorzystali w znacznym stopniu z eksperckich porad i wsparcia grupy oddanych praktyków i naukowców, w tym Rubena-Erika Diaza-Plaji, ambasadora Martina Erdmanna, Jewgieniji Gaber, Karla-Heinza Kampa, Juliena Kity, Liviu Lazara, Jamesa Lee i Dominika Jankowskiego. Mamy nadzieję, że niniejsza publikacja przyczyni się do szerszej debaty na temat przyszłości Sojuszu Atlantyckiego, który znajduje się w kolejnym przełomowym momencie swojej historii.
