Wyliczanka

Warto! Bez pedagogiki, moralizatorstwa, rozdętej narracji. Tchnące autentyzmem zanurzenie się w absurdzie wojennej rzeczywistości w lustrze nastoletnich umysłów z ich pozbawioną cenzury, bystrą i pelną trzeźwego humoru obserwacją. Słowem jakaś gruzińska wioska gdzieś niedaleko Abchazji lub Osetii, a w niej między liniami militarnej kontroli tylko kobiety, starcy, dzieci i nastolatki.

Kierując się długo utrzymującym bardzo dobrym wrażeniem wywołanym lekturą „Kos kos jeżyny” Tamty Melaszwili, świadomie sięgnęłam po „Wyliczankę”, a po jej przeczytaniu tylko utwierdziłam się w przekonaniu, że autorka na dobre trafiła do grona moich ulubionych pisarzy. • Oszczędny język „Wyliczanki” nie ułatwia wejścia w świat przedstawiony. Ten ciąg wypowiedzi i przemyśleń, urywających się nagle i chaotycznie przeplatających, śledziłam bardzo uważnie, by nie przegapić tego, co istotne. W tym szaleństwie jest jednak metoda, bowiem świat pogrążony w chaosie prowadzi do chaosu myśli i działań. • Na początku trudno było mi odnaleźć się w rzeczywistości nastoletnich bohaterek – Ninco i Dzidzi, które jako jedyne spośród otaczającej je, mocno wybrakowanej społeczności, wydawały się przejawiać jakąkolwiek inicjatywę. • Brak wsparcia ze strony dorosłych, którzy wydawałoby się, że są wyposażeni w mechanizmy reagowania wypracowane przez lata doświadczeń, przyspieszył proces dorastania dzieci. • Wojna w tym utworze pełni rolę symbolu, jest wydarzeniem jakich wiele. Ważniejsze od - gdzie i dlaczego – jest - jak przetrwać i przeżyć, a także, jak zaopiekować się… dorosłymi, którzy nie potrafią już zadbać o siebie i stoją na krawędzi. Wydaje mi się, że dzieci w tej książce mają więcej siły i odporności na okrucieństwo i znieczulicę. • Temat – niekomfortowy, styl – wymagający, historia – przygnębiająca, a czytelnik, siedząc wygodnie w fotelu, uświadamia sobie, jak wielkim przywilejem jest możliwość zakończenia tej historii przez zamknięcie książki. • Na długo zostanie ze mną to zdanie: • „Nie może być tak, żeby życie ludzkie było nic niewarte”