[Obraz] • „Powstawał uparcie z popiołów jak mityczny Feniks. Na przekór tym, którzy próbowali go zniszczyć. Niezwykle urokliwy i klimatyczny Kalisz wśród wąskich uliczek, uroczych kawiarenek i pięknej architektury skrywa swoją nieznaną stronę” czytamy z tyłu okładki • O czym jest książka, pt. „Sekrety Kalisza” ? - dowiedzieliśmy się od samego autora. 07.06. 2018r. na dwóch spotkaniach, w których uczestniczyli uczniowie ze Szkoły Podstawowej im. J. Wybickiego, Gimnazjum im,. W. Blizińskiego i Zespołu Szkół Nr 1 w Liskowie. Niekiedy z pikanterią, humorem wysłuchaliśmy kilka niezwykle interesujących opowieści, np., że wzniesiony w latach 1844-1846 na Tyńcu budynek był najnowocześniejszym zakładem karnym w Europie. Następnie dowiedzieliśmy się że gen. Zajączek w uznaniu zasług od Napoleona otrzymał spory majątek w okolicach Kalisza. Wsie, które stały się jego dobrem, na pamiątkę nazwał: Aleksandrią, Fajum, Zajączkami i Racławicami. Generał Zajączek spędzał dość dużo czasu w Opatówku, do którego sprowadził fabrykancką rodzinę Fiedlerów, którzy zbudowali potężną fabrykę sukna. W budynku, obecnie mieści się Muzeum Historii Przemysłu. W samym Kaliszu dzięki staraniom generała powstał pałac dla Komisji Wojewódzkiej, nowe nabrzeże nad Babinką oraz przyczynił się do znacznych ulg dla fabrykantów licznie wówczas osiedlających się w tym mieście. Historycy mówią o kontrowersyjnej postaci gen. Zajączka, że był opłakiwany przez Rosjan a czczony przez Francuzów, bo był „sługą wielu panów”. • Autor – Piotr Sobolewski wspomniał o jednej z kamienic na kaliskim Rynku. Na fasadzie ściany widnieją podobizny: Adama Asnyka, Marii Konopnickiej, Marii Dąbrowskiej i Stefana Szolc-Rogozińskiego. Zapytamy w tym miejscu, dlaczego ten ostatni został wśród nich umieszczony oraz jakie są jego zasługi dla Kalisza? Odpowiedź brzmiała, że urodził się 14 kwietnia 1861r. w Kaliszu i ma dość ciekawą biografię. Jak podają źródła szkołę marynarki wojennejw Kronsztadzie i został mianowany oficerem floty rosyjskiej i na pokładzie krążownika „Generał-Admirał” opłynął dookoła Afrykę i wkrótce rozpoczął samodzielne starania wyprawy na kontynent. Na zakupionym statku dopłynął do Zatoki Gwinejskiej, a w maju 1883r. na Mondolch założył stację naukową z biało-czerwoną flagą na maszcie. W rodzinnym Kaliszu, rok 2017 dedykowano Rogozińskiemu i dokonano realizacji kilku projektów. Dla turystów odwiedzających najstarsze miasto w Polsce, przy zabytkowym moście kamiennym, postawiono ławeczkę słynnego podróżnika, badacza Afryki. • W 1880 roku w Kaliszu działały 92 szynki, 8 restauracji, 5 cukierni i 6 winiarni. W 1932 roku zorganizowano w Kaliszu pierwsze walki pokazowe w boksie a ćwierć wieku później gród nad Prosną stał się potęgą w tej dyscyplinie na cały kraj. To Tadeusz Grzelak był najbardziej utalentowanym bokserem, jedenastokrotnym mistrzem Polski a w 1947 roku zdobył tytuł wicemistrza Europy. Mało kto z słuchaczy wiedział, że Kalisz miał tradycje kolarskie. W 1892 roku kaliszanie zawiązali Kaliskie Towarzystwo Cyklistów. W okresie międzywojennym powstał w mieście tor kolarski na miarę XX wieku. Po kongresie wiedeńskim Kalisz stał się miastem Królestwa Polskiego, rząd kongresówki otoczył go specjalną opieką. Proste warsztaty przekształcano w fabryki. Ważnym inwestorem w tej branży byli bracia Repphanowie, którzy przyjechali do Kalisza na żelaznym wózku z kapitałem 60 tyś zł a pod koniec XIX wieku ich majątek liczył ok. 8 mln. zł. Na spotkaniu autor wspomniał o ważnych pomnikach w Kaliszu: Popiersie cara Aleksandra II umieszczone na wysokim białym postumencie przed kaliskim trybunałem, pomnik Adama Asnyka na placu Kilińskiego, rzeźba Psyche na jednej z wysepek w kaliskim parku, rzeźba Satyra z Faunem w jednej z parkowych alejek, rzeźba Strzelca stojąca na wysepce na Kogutku w parku miejskim, rzeźba Sandalarki otoczona klombem kwiatowym w parku miejskim. Nie omieszkał wspomnieć o wkładzie Wojciecha Bogusławskiego w powstanie teatru w Kaliszu i o pięknym kaliskim parku i rzece Prośnie. Rzeka ta miała duże znaczenie, umożliwiała transport i rozwój wioślarstwa, turystyki i rekreacji. Nadmienił, że w okresie lata po Prośnie kursowały statki wycieczkowe „Wanda” i ”Krakus”. • Dużym osiągnięciem było założenie w 1954 roku pierwszego w Polsce i jednego z trzech na świecie istniejącego do dziś Technikum Budowy Fortepianów. W latach 90 tych XX wieku w Fabryce Fortepianów i Pianin Arnolda Fibigera produkowano 3400 instrumentów rocznie i zatrudniano 270 osób. • W kwietniu 1977 roku oddano do użytku hotel Orbis-Prosna. Obiekt dysponował 200 miejscami noclegowymi w 105 pokojach. Na początku działalności zatrudniał 230 pracowników, a w ostatnich latach tylko 19. W 2013roku gospodarze Kalisza podjęli decyzję o jego rozbiórce. • Co łączyło Stanisława Ignacego Witkiewicza i ks. Kazimierowicza z Tłokini Wielkiej, co kryją górki na Starym Mieście, czyim łupem padł kaliski obraz Rubensa, o rekordzie Guineessa na patyku ? można przeczytać w książce autorstwa Piotra Sobolewskiego, pt. „Sekrety Kalisza”. • Zachęcamy do zgłębienia tej i innych, ciekawych historii o Kaliszu i okolicach w książce autora – Piotra Sobolewskiego.

[Obraz]

W piątkowe popołudnie 15 maja 2018 roku w Powiatowej i Miejsko-Gminnej Bibliotece Publicznej w Starym Sączu. odbył się wieczór autorski profesora Ignacego Stanisława Fiuta. • Ignacy S. Fiut - profesor filozofii w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie od roku 1997. Pracuje w Katedrze Kulturoznawstwa i Filozofii na Wydziale Humanistycznym AGH. Filozof, poeta, krytyk literacki, nauczyciel akademicki. • Autor dziesięciu tomików wierszy. Autor czterech książek poświęconych poezji współczesnej, Wydał również prace z dziedziny filozofii. Należy do Polskiego Towarzystwa Filozoficznego i Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej. W latach 1990-1998 był członkiem redakcji „Zeszytów Prasoznawczych”. • Wieczór autorski prowadziła Pani Danuta Sułkowska prezentując sylwetkę oraz dorobek literacki bohatera wieczoru. • Wiersze czytały: Wanda Łomnicka-Dulak i Barbara Paluchowa oraz autor. • Uroczystość uświetnił występ artystyczny Alicji Kanik, laureatki licznych konkursów pianistycznych.

Starosądecka Biblioteka 15 czerwca 2018 roku gościła grupę • 50 bibliotekarzy z regionu świętokrzyskiego pod kierownictwem Andrzeja Dąbrowskiego - Dyrektora Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Kielcach. • Uczestnicy wizyty mieli okazję zwiedzić nową siedzibę biblioteki, obejrzeli film o historii biblioteki oraz film • z uroczystego otwarcia biblioteki. Dzięki wyjazdowi bibliotekarze mieli możliwość poznania nowoczesnych rozwiązań • i różnorodnych form aktywizacji czytelników. Bibliotekarze poznali dobre praktyki służące lepszemu zaspokajaniu potrzeb użytkowników oraz problemy związane z budową nowych siedzib bibliotek. • Wyjazdy studyjne integrują środowisko bibliotekarzy i pozwalają na rozmowy, dyskusje i wzajemne dzielenie się radościami i trudnościami pracy w bibliotece.

W dniu 15 czerwca 2018 roku odbyło się wyjazdowe posiedzenie Komisji Kultury i Ochrony Dóbr Kultury Rady Powiatu Nowosądeckiego, podczas którego Komisja realizowała Plan Pracy na bieżący rok wizytując Powiatową i Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną im. Wiktora Bazielicha w Starym Sączu. • Skład Komisji: • Dr Zenon Szewczyk • Marian Ryba • Zofia Nika • Gomółka Jan • Stanisław Dąbrowski • Wiktor Durlak • Dyrektor Wydziału Edukacji Kultury i Ochrony Dóbr Kultury Artur Rola • oraz Pani Anna Walczak

15 czerwca 2018 roku Miejską Bibliotekę Publiczną w Mogilnie odwiedzili pierwszoklasiści ze Szkoły Podstawowej Nr 1 w Mogilnie. • Dzieci zwiedziły bibliotekę, poznały księgozbiór Oddziału dla Dzieci, oglądały książki-zabawki oraz bawiły się w sali interaktywnej. • [Obraz] • [Obraz] • ![15.06.2018r 007.jpg][plik-21169] •

Filia Nr 2 ChBP (ul. Zachodnia 31) • grupa wiekowa 7+, więcej informacji: 82 563 31 71 • 04 lipca, godz. 9.30 - Bądź kreatywny! - wykonaj drewnianą zakładkę do książki - zajęcia plastyczne; • 11 lipca, godz. 9.30 - Czy wiecie, co robią wasze zwierzaki, gdy nie ma was w domu? - projekcja bajki dla dzieci; • 18 lipca, godz. 9.30 - Prawdziwa gratka dla amatorów lekkoatletyki - zawody na Xboxie; • 25 lipca, godz. 9.30 - Poznaj przygody małego Nikiego oraz jego przyjaciół, Peszka i nietoperza Ediego - projekcja bajki dla dzieci. • Biblioteka Główna (ul. Partyzantów 40) • więcej informacji: 82 564 55 29 • 25 i 26 czerwca, godz. 11.00-12.30 – warsztaty komputerowe: zajęcia dla początkujących z programowania w języku Scratch i kodowania robotów Finch (liczba miejsc ograniczona: zapisy 82 562 01 01) - sala seminaryjna, I piętro; • 04 lipca, godz. 11.00 - Design Future! - warsztaty z drukarką 3D; • 11 lipca, godz. 11.00 - Dzień pirata – zajęcia edukacyjne dla dzieci na podstawie książki Izabeli Jędraszek „Piraci i ukryty skarb”; • 18 lipca, godz. 11.00 - Animacje z piasku – malowanie piaskiem bajkowych postaci; • 25 lipca, godz. 11.00 - Święto balonów- kreatywne zajęcia z modelowania balonów; • 01 sierpnia, godz. 11.00 - Czytanie na trawie – piknik literacki dla młodych czytelników; • 08 sierpnia, godz. 11.00 - Kredą na chodniku... – gry i zabawy dla najmłodszych; • 22 sierpnia, godz. 11.00 - Jakie to zwierzę? - malowanie twarzy; • 29 sierpnia, godz. 11.00 - Pocztówka z wakacji – zajęcia artystyczne dla dzieci; • Wszystkie piątki lipca i sierpnia (06, 13, 20, 27 lipca, 03, 10, 17, 24, 31 sierpnia) - Kartą i pionkiem: rozgrywki gier planszowych i karcianych z „Pokusą Hobby” dla dzieci i dorosłych - godz. 11.00-13.00, sala seminaryjna, I piętro. • Wszystkie wtorki lipca i sierpnia (03, 10, 17, 24, 31 lipca, 07, 14, 21, 28 sierpnia) - projekcje bajek animowanych dla najmłodszych – godz. 11.00, sala widowiskowa, I piętro. • Wszystkie czwartki lipca i sierpnia (05, 12, 19, 26 lipca, 02, 9, 16, 23, 30 sierpnia) - projekcje filmów dla dzieci, godz. 11.00, sala widowiskowa, I piętro. [Obraz]

W czwartek, 14 czerwca br. uczniowie Szkoły Podstawowej nr 2 uczestniczyli w warsztatach teatru kamishibai zwanego papierowym teatrem. • Zadaniem uczestników było stworzenie i zilustrowanie własnych opowieści. Prezentowane w specjalnej ramce ilustracje każda z 4 grup uzupełniała opowiadaniem. • W ten sposób powstały nowe wersje Shreka i Czerwonego Kapturka a także baśń o Księżniczce i policjantach oraz Wspomnienie z wycieczki nad morze. • Zajęcia warsztatowe przygotowały wolontariuszki goszczące w gminie Dąbrowa w ramach programu Erasmus+ Daria Frolova z Ukrainy i Anahit Yeprihian z Armenii. • Obie instruktorki rozpoczęły zajęcia od zaprezentowania dzieciom baśni swoich narodów zilustrowanych na 10 tablicach kamishibai. • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz]

14 czerwca 2018 r. uczniowie klas pierwszych i drugich Szkoły Podstawowej w Dąbrowie gościli w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Mogilnie. • Magdalena Stoińska, pracownik biblioteki przeczytała gościom opowiadanie "Wstydziołki" autorstwa Agnieszki Zimnowodzkiej. • Dzieci po raz pierwszy odwiedziły naszą bibliotekę, poznały jej strukturę a przede wszystkim Oddział dla Dzieci, gdzie oglądały książki-zabawki. • Na zakończenie uczniowie doskonale bawiły się w sali interaktywnej. • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz]

Uprzejmie prosimy użytkowników biblioteki o zaktualizowanie swojego zobowiązania bibliotecznego w związku z bezpieczeństwem danych osobowych. • Zapraszamy do biblioteki !

Laureatką II edycji Nagrody Żółtej Ciżemki za książkę dla dzieci i młodzieży została Eliza Piotrowska. Jej książka „Wojtek. Żołnierz bez munduru”, wydana przez Wydawnictwo Świętego Wojciecha, została wybrana spośród 101 tytułów zgłoszonych do konkursu. Zwyciężczyni otrzymała statuetkę oraz nagrodę w wysokości 25 000 zł, ufundowaną przez Prezydenta Miasta Krakowa. Ogłoszenie wyników i wręczenie nagrody odbyło się 14 czerwca w Sali Fontany w Klubie Dziennikarzy „Pod Gruszką”. • Biblioteka Kraków za cel ustanowienia Nagrody Żółtej Ciżemki przyjęła uhonorowanie najp­iękn­iejs­zych­ i najbardziej wartościowych polskich wydawnictw adresowanych do młodszych czytelników. Poprzez tę inicjatywę wyróżniamy tych rodzimych autorów, ilustratorów, grafików, dzięki którym literatura może wciąż silnie oddziaływać na wszechstronny rozwój dzieci i młodzieży, a przy tym przynosić im intelektualną, emocjonalną i estetyczną przyjemność z obcowania ze światem dobrej książki. • Do etapu finałowego, Kapituła w składzie: dr Stanisław Dziedzic, prof. dr hab. Alicja Baluch, Marcin Bruchnalski, Izabela Ronkiewicz-Brągiel, dr Anna Skoczek oraz dr hab. Katarzyna Wądolny-Tatar, nominowała pięć tytułów: • Grzegorz Gortat, il. Marianna Sztyma, „Moje cudowne dzieciństwo w Aleppo”, Bajka, Warszawa 2017. • 📗 Zuzanna Orlińska, „Z Bożej łaski Jadwiga, król”, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2017. • 📘 Eliza Piotrowska, il. Eliza Piotrowska, „Wojtek. Żołnierz bez munduru”, Wydawnictwo św. Wojciecha, Poznań 2017. • 📙 Magdalena Tulli, il. Alicja Rose, „Ten i tamten las”, Wilk & Król Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2017. • 📒 Agnieszka Zimnowodzka, il. Małgorzata Kwapińska, „Historie zamiecione pod dywan”, Wydawnictwo Kocur Bury, Łódź 2017. • . • Fragment laudacji prof. Alicji Baluch, członka Kapituły Nagrody • (…) Wojtek, żołnierz bez munduru, to najsławniejszy niedźwiedź na świecie. Książka o nim należy do serii edukacyjnych w najlepszym znaczeniu tego słowa. Uczy historii, ale i właściwych postaw, zachowań i reakcji. Na tekst książki składa się pierwszoosobowa narracja niedźwiadka żołnierza, świadka prawdziwych zdarzeń, który przytacza zapamiętane dialogi i monologi postaci. Narracja naśladuje mowę Wojtka poprzez krótkie i proste zdania; można się domyślać, że ton głosu jest chrapliwy jak to u niedźwiedzi bywa. Tytuły rozdziałów równie krótkie, najczęściej jednosłowne, są wyraziste i znaczące: Tata, Złość, Monte Casino, Pamięć… Pierwszy rozdział zaczyna się od słów: Mam na imię Wojtek, które skierowane są do czytelników. Ostatni rozdział kończą te same słowa, tym razem skierowane do kolegów niedźwiedzi w edynburskim ZOO. To znakomita rama opowieści! Przedstawione zdarzenia pełne przygodowych napięć, ale i historycznych faktów, uzupełnia obrazowa mapka ukazująca wojenny szlak Armii Andersa. Słowniczek składający się z ośmiu haseł wyjaśnia co potrzeba. (…). • Całość dziełka jest wyjątkowo udana. Moim zdaniem stanowi wzór dobrej książeczki dla dzieci, która zaprasza je do zabawy: pooglądaj obrazki, posłuchaj, przeczytaj, pokaż jak misiu chodzi, dowiedz się o ważnych faktach z czasu II wojny światowej, zaglądnij do słowniczka i popatrz na mapę, wybierz się do parku Jordana w Krakowie i oglądnij pomnik dzielnego Wojtka… Możesz nawet podarować kamiennemu niedźwiadkowi kwiatek lub objechać tryumfalnie ten pomnik na rowerku, uciesz się, że przeżyłeś wspaniałą przygodę literacką i pomartw się troszkę losem misia, który musiał zostać w szkockim ZOO. • Z tych wszystkich powodów książka ta zasługuje na nagrodę za tekst literacki i oprawę plastyczną autorstwa Elizy Piotrowskiej. I na koniec ważna sprawa: książka Piotrowskiej została wydana w roku 2017, trafiła do konkursu Nagrody Żółtej Ciżemki i otrzymała najwyższe wyróżnienie – I miejsce w konkursie w roku 2018 w stulecie Niepodległości Polski. Brawo! • [Obraz]

[Obraz]

W środę,13 czerwca 2018 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Mogilnie odbyło się kolejne spotkanie Dyskusyjnego Klubu Książki. • Tym razem członkinie klubu dyskutowały o książce "Małe eksperymenty ze szczęściem: sekretny dziennik Hendrika Groena, lat 83 i 1/4". • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz]

13 czerwca br. w siedzibie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie odbyła się 20. ostatnia lekcja biblioteczna poświęcona zbiorom regionalnym biblioteki, która odbyła się w ramach zadania "Mogilno moja Ojczyzna - 620. rocznica nadania praw miejskich i 100. rocznica odzyskania niepodległości Mogilna". • Uczestnikami zajęć byli czwartoklasiści ze Szkoły Podstawowej nr 3 w Mogilnie. • Tradycyjnie największym zainteresowaniem cieszyły się okolicznościowe medale i numizmaty oraz sylwetki mogilnian i druki ulotne. • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • Na wrzesień i październik 2018 roku, w ramach zadania, zaplanowano wykład poświęcony przygotowaniom do powstania wielkopolskiego na ziemi mogileńskiej. Wykład wygłosi Sławomir Łaniecki pracownik naukowy Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. • Biblioteka na mocy umowy partnerskiej z Mogileńskim Towarzystwem Kultury ogłosiła adresowany do młodzieży, konkurs "Na straży pamięci". Jego celem jest zgromadzenie materiałów faktograficznych dotyczących mogilnian zasłużonych dla naszego regionu. • Zadanie dofinansowano ze środków Gminy Mogilno.

Pasowanie na czytelników jest zwieńczeniem całorocznych odwiedzin Biblioteki Publicznej w Ostrowsku przez zerówkę. Dzieci poznały w tym czasie kilkanaście bajek polskich autorów, wzięły udział w licznych konkursach z wiedzy na ich temat oraz niejednokrotnie miały możliwość wypowiadania się na zagadnienia poruszane w tych utworach. • Uroczyste pasowanie miało miejsce 11 czerwca, a jego uczestnicy przyrzekali "być opiekunami wypożyczanych książek". Wszystkim wręczono pamiątkowe dyplomy oraz zakładki, na rewersie których znajdował się plan lekcji. • [Obraz] • Biblioteka składa gorące podziękowania P. Jolancie Wojtylak, która w młodym pokoleniu rozwija pasję do czytania, wspierając działalność placówki swoim zaangażowaniem.

Dnia 6 czerwca 2018 roku w siedzibie GBP w Waksmundzie odbyło się spotkanie przedszkolaków i dzieci z klasy 0 Szkoły Podstawowej w Waksmundzie z Edytą Zarębską – bajkopisarką, ilustratorką oraz Robertem Zarębskim- muzykiem i animatorem. • [Obraz] • Młodzi uczestnicy z zain­tere­sowa­niem­ wysłuchali historii o tym, w jaki sposób powstała bajka pt. „Opowieści babci Gruni”. Usłyszeli również o przygodach z dzieciństwa pani Zarębskiej oraz o początkach jej twórczości. Z chęcią odpowiadali na zadawane przez panią Edytę pytania, a następnie przy akompaniamencie muzyki Roberta Zarębskiego zaśpiewali piosenkę pt. „Mądra rzeka”, mówiącą o walorach biblioteki. Na zakończenie otrzymali od autorki zadanie, mające na celu odgadnięcie, co przedstawia wykonany przez nią rysunek. Całe spotkanie przebiegło w miłej i radosnej atmosferze

13 czerwca 2018 roku Miejską Bibliotekę Publiczną w Mogilnie odwiedziła grupa dzieci z Przedszkola Nr 1 im. Janusza Korczaka • w Mogilnie. • Przedszkolaki wysłuchały opowiadania o przygodach Misia Uszatka, które przeczytała bibliotekarka Maria Czerwińska. • Następnie dowiedziały się jak powstaje chleb, oglądały ziarna zboża, kłosy oraz próbowały razowego i pszennego pieczywa, po czym bawiły się "workiem mąki". • Dalsza część zajęć upłynęła maluchom na zabawach w sali interaktywnej i oglądaniu książek zabawek w Oddziale dla Dzieci. • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz] • [Obraz]

Zapraszamy dzieci i młodzież w wieku szkolnym na zajęcia wakacyjne w dniach od 3 lipca do 20 lipca 2017 r. do Wypożyczalni dla Dzieci. Młodym czytelnikom proponujemy różnorodne zajęcia, zabawy i warsztatowe spotkania z ciekawymi ludźmi. • Udział w zajęciach jest bezpłatny. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc obowiązują wcześniejsze zapisy. • Wypożyczalnia dla Dzieci w Łowiczu, Bratkowice 3a ; tel. 468377603 wew. 23 • [Obraz]

Już dzisiaj realizujemy program "Globalnie w bibliotekach"! • [Obraz]

Uwaga!:) • Termin oddania Twoich książek dawno minął? Co możesz teraz zrobić? Po prostu przyjdź do nas! • Nasza biblioteka ogłasza amnestię dla wszystkich przetrzymujących książki. W dniach od 13 do 18 czerwca 2018r. można bez jakichkolwiek konsekwencji uregulować swoje zaległe zobowiązania wobec Biblioteki. • Zapraszamy codziennie w godzinach od 8 do 16, w piątek do godziny 18:00. • [Obraz]